TRIẾT LÝ VÀ PHONG HÓA NGÀY TẾT DÂN TỘC VIỆT

[tuonghuy]

Tính người Việt của mình thường nhìn biến hóa vũ trụ qua lý và lẽ.Từ đó dân tộc ta đã hình thành nền văn hiến về các phong hóa của mình một cách tri thức và thuần lý.Nói đến dân tộc ta thời lập quốc, các hậu duệ thường chú ý đến các huyền sữ, không quan tâm đến triết lý, đây là một thiếu xót đối với công lao tổ tiên. Gíao sư Kim Định là người tiên phong góp nhặt các triết lý để hệ thống hóa thành Việt Nho và cổ súy một Việt Đạo để duy trì văn hóa Việt Tộc tồn tại ngàn năm trên bất cứ nơi nào trên thế giới.( vượt không gian và thời gian).Nhiều tác giả thuộc viện Việt Học theo bước giáo sư Định, tiếp tục bỏ công tìm tòi và viết nhiều bài nghiên cứu có giá trị. Nhân dịp Tết Canh Dần, tuonghuy muốn copy một số tư liệu liên quan đến ngày Tết, posted trên Diển Dàn để đồng hương xem giãi khây trong 3 ngày xuân trên xứ người.
*********************
Việt Nhân , Viện Việt Học
TẾT NĂM CANH DẦN
Phần I
Trước hết chúng tôi lần lượt đề cập tới ý nghĩa của những chữ Tết, Năm và Canh Dần.
I.- Trước hết là chữ Tết.
Mỗi năm chúng ta có một Lễ Tết Nguyên đán, tức là Lễ lớn nhất toàn dân ta hân hoan chào đón Chúa Xuân. Chữ Tết là tiếng trẽ của chữ Tiết, theo Âm Dương lịch thì mỗi tiết có 15 ngày, tức là khoảng thời gian khí hậu có những đổi thay rõ rệt. Ví dụ sau tiết Lập Xuân thì mọi cây cối mới bắt đầu đâm chồi nảy lộc. Chúng ta không thể thấy Thời gian, nhưng qua sự biến đổi của vạn vật trong vũ trụ dưới ảnh hưởng của thời tiết mà ta nhận ra chu trình đổi mới một năm: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
Xuân là mùa bắt đầu đổi mới, loài thảo mộc theo thời tiết mà mặc cho mình một bộ áo mới đầy hoạt lực. Hạ là thời kỳ tăng trưởng, cây cối sinh hoa trổ quả, Thu là thời kỳ suy thoái và Đông là lúc điêu tàn, ta gọi bốn thời kỳ đó là chu trình:Sinh, Thành, Suy Hủy.
Sau cái điêu tàn nhờ thời tiết mà vạn vật lại hồi sinh, điều kỳ diệu là mùa Đông càng điêu tàn bao nhiêu thì sự hồi sinh mùa Xuân lại càng mạnh liệt bấy nhiêu.
Ta có sống theo tiếp nhịp hồi sinh của vũ trụ thì cho cuộc sống được đổi mới đầy sinh lực. Đây là dịp con Người tham thông cùng Thiên Địa, nên nhân dân ta đã dành cả vài tháng để vui chơi mà sống hoà đồng với nhau và cảm thông với lẽ biến dịch của vũ trụ.
Trong dịp này các chim chóc cũng họp đàn rộn ràng vui đùa trên khắp nẻo bến Xuân.
Vì muốn sống nhịp với tời tiết, nên cha ông chúng ta đã phải nghiên cứu Lịch để hiểu rõ cơ cấu thời gian mà sống cho sung mãn.
“ Viễn Đông là quê hương của nền Văn hoá Nông nghiệp là văn hoá chú trọng tới Lịch như nhịp sống. Vì thế mà nền triết lý của nó lấy Thái Hòa làm chỗ đạt Đạo Đức tức là Người sống hợp với Trời Đất. Cho nên việc sống với Thời gian trở nên tối quan trọng “. .
Lịch pháp chú trọng đến những điểm sau:
Trước hết là quảng thời gian một năm, hai là khởi điểm của năm. Cả hai yếu tố đó đi liền với thiên thể được dùng làm lợi khí đo lường và báo hiệu khởi điểm của một năm. Nếu dùng Nhật thì gọi là Dương lịch, dùng Nguyệt thì Âm lịch. Nếu được kết hợp cả hai thì gọi là Âm Dương lịch.
II.- Chữ Năm. Có nhiều lối tính quảng một năm:
Điểm đầu tiên là quảng thời gian một năm cùng ngày đầu Xuân Lập Xuân, nó liên hệ với nhau cũng như thiên thể dùng làm căn cứ. Thiên thể là mặt Trăng, mặt Trời và Tinh tú ( còn gọi là Thần ).
1.- Nếu dùng mặt Trăng để đo tháng có thể gọi là tiện vì theo tuần trăng rất rõ ràng và thường là 28 ngày, nhưng dùng trăng để đo năm lại rất dở vì chỉ sau 3, 4 năm là thiếu đi một tháng, nên không còn hợp thời tiết.Có hàng trăm thứ lịch được nghĩ ra là cốt để giải quyết sao cho Năm và Tháng hợp nhau và hợp với thời tiết. Do đó mới nghĩ ra tháng nhuận.
2.- Tiến lên bậc nữa là dùng mặt Trời để đo quảng năm thì ta có thể gọi là Duy Dương. Lịch Duy Dương có bất lợi là hy sinh mặt Trăng, tháng đi đằng tháng, trăng đi đàng trăng, ngày rằm ngơ ngác nhìn cùng khắp mà không thấy khuôn mặt tròn xoe của chị Hằng đâu cả. Như vậy việc định quảng năm trúng hơn vào lối 360 ngày, tức thiếu đi 5 ngày.
3.- Lịch Đông phương. Nếu lịch Tây gọi là Duy Dương vì y cứ vào mặt Trời, thì lịch Viễn Đông gọi là Âm Dương tức là căn cứ trên cả mặt Trăng và mặt Trời, gọi là Âm – Dương lịch hay gọi theo thiên thể là Nhật - Nguyệt – Tinh ( tú ) : Solaire – lunaire – Stellaire, có khả năng quy định thời gian một năm là 364. 1/ 4 và dùng tháng nhuận để điều chỉnh chỗ sai chạy. Quách Thủ Kính đời Tống so sánh trước sau và xác định quảng năm là 365 ngày, 5 giờ 49’ 12’’. Theo thiên văn hiện tại là 365 giờ 48’ 6 / 10’. “
( Chữ Thời . Kim Định )
III.- Chữ Canh Dần.
Cứ được sinh bất cứ ở thời điểm nào trong một năm, mọi người đều được tính một tuổi. Mỗi tuổi được kết hợp bởi hai bánh xe Thời gian ( thập Thiên can ) Không gian ( thập nhị địa chi ). Canh thuộc Thiên can ( Thời gian ), Dần thuộc Địa chi ( Không gian ). Con Người mang tuổi Canh Dần được mang theo hai bánh xe Thiên Đia “ Nhân giả kỳ Thiên Địa chi Đức “để mà biết sống luân chuyển theo thời tiết . Vì mang yếu tố Thời gian nên con Người mang tính chất biến dịch và vô biên, biến đổi không ngừng trong Hiện tại miên trường, ngược lại cũng mang yếu tố không gian, nên lại bị hạn cục, khó đổi thay, con người bị dằng co giữa hai yếu tố ngược chiều vô biên và hữu hạn, nên phải sống đúng với tiết nhịp của vũ trụ mới được cân bằng ổn định.
Còn người Âu Tây sinh vào năm nay chỉ ghi năm sinh là 2010, nên con người cảm thấy mình không mấy liên hệ khăng khít với thời tiết, với Thiên Địa.
Trên Thế giới cũng không có nước nào mà có tục ăn Tết một cách long trọng và dài lâu bằng Việt Nam, ngày xưa có khi cả 3 tháng, ngày nay ít nữa cũng 3 ngày, có lẽ vì sống với nghề nông, nên chúng ta mới có mối liên hệ mật thiết với thời tiết với Thiên Địa.
Lại nữa làm nghề nông theo hai muà gieo gặt: Đến tháng 5 Âm lịch khi làm xong vụ mùa thứ nhất, nên nghỉ ăn Tết Trùng ngũ ( mồng 5 tháng ), đến tháng 10 sau khi thanh toán vụ mùa thứ hai, lại có rất nhiều thì giờ chuẫn bị ăn Tết để chào đón Chúa Xuân.
Tết Âu Tây chỉ vỏn vẹn có một ngày, còn ngày trọng đại là Giáng sinh cũng chỉ vài ngày.
IV.- Ý nghĩa ngày Tết
Ngày Tết là ngày toàn dân vui mừng, đón chào cái trinh nguyên của một năm mới, mọi người cố vươn mình lên đổi mới để sống hòa cùng tiết nhịp với vũ trụ ( cosmic rhythm: Nhịp điệu của tần số của các làn sóng khác nhau được truyền đi trong vũ trụ, các vật rắn có tần số quá thấp nên ta thấy nó đứng yên ) để tham thông với cảnh Thái hoà muôn vật, mà nền triết lý lấy Thái Hòa làm chỗ đạt Đạo Đức tức là Người sống hợp với Trời Đất.
Đây là dịp để mọi người hân hoan làm mới lại con Người mình, làm hoàn hảo lại mối liên hệ hàng Dọc va hàng Ngang với cả 3 tầng Thiên Địa Nhân: Hàng Dọc với Thiên Địa, hàng ngang với người thân với lân nhân, với đồng bào.
Sau 3 ngày Tết là những ngày của các Lễ Hội kéo dài, có mục đích là nâng cao đời sống Tâm linh và các mối liên hệ thân tình trong gia đình và làng nước.
V.- Lễ
Lễ là cung và kính: Cung là trọng mình và Kính là trọng Người, đây là lối sống lưỡng hành,” phải Người phải Ta “.
Mình trọng mình, thì mình cũng trọng Trời Đất, Tổ tiên, Thần Thánh, nên phải cúng bái, để tỏ lòng tôn kính và biết ơn, đây là những dịp để tâm hồn vươn lên bắt gặp những tâm hồn cao thượng, những hành động quả cảm, những giá trị cao siêu.
Đồng thời mình cũng trọng Tha nhân, nên phải thăm viếng, quà cáp, chúc mừng, để thắt chặt mối liên hệ đồng bào đặng giúp nhau hiện thực những điều tốt đẹp học được nơi các bậc hiền nhân.
Con Người của ta là con người Lưỡng thê, nên khi tổ chức ăn uống đình đám cho Thể xác, thì phải cúng tế để nâng cao đời sống Tâm linh.
Vì vậy mà ta có thể nói Lễ Tết để diễn tả nhiều mặt để thoả mãn nhu cầu mọi mặt của con Người..
VI.- Lễ Gia tiên và tế Thần làng
Ðây là hai lễ quan trọng của dân làng và cả hai nơi đều nhận thấy nét công thể.
Ở đợt Gia tiên thì tư tế là hai bố mẹ, đàn bà vẫn là chủ phụ. Thiếu chủ phụ lễ không thành, nên nhiều trường hợp người chồng đã già nếu chư quá 70 tuổi cũng phải cưới vợ mới, không phải chỉ để có con nữa nhưng là để có chủ phụ đặng đồng tế.
Ðến đợt tế Thần làng thì các bà nhường hẳn cho các ông theo luật “ nam ngoại nữ nội “, nên ở đây nét công thể biểu lộ bằng lối khác: cả hội đồng Kỳ mục thay phiên nhau mà tế. Ðó là nét công thể đầu tiên.
Nét sau là đồ lễ chia hai, một nửa làm nhắm cho quan viên tại lễ, một nửa chia cho bô lão chức sắc: một cái oản, một miếng trầu, có khi nửa quả chuối, vì đó là đồ thừa huệ của Thánh.
Còn cho toàn dân đã có hội hè đình đám. Tinh thần công thể được biểu lộ hai đợt, một là toàn dân đều tham dự, hai là cả ngũ quan thính, thị, vị, khứu, xúc như xem trò, nghe hát, ăn uống linh đình, rồi những trò chơi như đánh đu, bắt chạch . . . Khi con người ra khỏi cuộc lễ, mọi giác quan đều được thoả mãn cũng như mọi người đều đuợc tham dự, nên sự vui tràn ngập
( Kim Định:Văn Lang vũ bộ: Bọc Âu Cơ Tổ mẫu )
1- Thờ cúng Tổ tiên
Tổ tiên Việt chúng ta không may mắn được Thiên Chúa mạc khải, mà hàng ngày làm lụng ngoài Trời có cơ hội thường xuyên quan chiêm Trời Đất để nhận ra Thiên Chúa siêu ngôi, hay ta có thể nói là bộ máy huyền vi tạo ra vũ trụ muôn loài.
“ Thượng Đế siêu ngôi Theo Nho giáo bắt đầu tứ ý niệm “ Thiên Nhân tương dữ: Trời và Người cùng nhau tương liên. Dấu hiệu hiện hình đầu tiên là Lễ Gia Tiên. “
Lễ Gia Tiên là Lễ thờ Nhân tính, tức bản tính đồng nhiên của con Người, vì con Người là tinh hoa của Trời Đất, trong gia đình thì thờ Tổ tiên, trong làng xã là thờ Thần Thành Hoàng.
Việc thờ cúng ở cấp thấp nhất với niềm tin nhờ việc thờ cúng mà Ông bà sẽ phù hộ cho con cháu mình được mọi sự tốt lành.
Ở trình độ cao hơn với xác tin rằng Ông bà cha mẹ là người sinh ra mình nuôi nấng mình cho nên người, vậy bổn phận con cháu là phải tỏ lòng Tôn kính và biết Ơn các ngài, đây là thuôc lãnh vực luân lý.
Lên mức cao hơn nữa thì lễ Gia tiên là thờ Văn Tổ, được coi như là lãnh vực triết lý và Tôn giáo.
“ Muốn hiểu Lễ Gia Tiên thì phải hiểu triết lý Ngũ hành trong bài vị Văn Tổ. Văn Tổ được sắp theo cơ cấu Ngũ hành. Áp dụng vào việc thờ Tổ tiên, là phải từ tiên Tổ mình đi đến “ bản tính đồng nhiên “ của con người gọi là Văn tổ. Trong việc thờ cúng Tổ tiên cũng thế, không được chỉ biết có Cha, Ông, Tằng, Tổ mình nhưng phải vươn tới Tổ trên các Tổ, cực tinh ròng gọi là Văn Tổ ( l’Ancêtre parfait ), Tổ chung của mọi loài.
Văn Tổ ( 4 đời ) được xếp theo cơ cấu Ngũ hành: Văn Tổ ở Trung cung, còn Cao, Tằng ,Tổ, Nỉ ở vị trí 4 hành xung quanh, 4 đời Con, Cháu, Chắt, Chit cũng vậy.
Cao là ông của ông, Tằng là bố của ông, Tổ là Ông, Nỉ là Cha ( khi đã qua đời, đã được rước vào miếu ). Cũng vậy 4 đời Con, Cháu, Chắt, Chít cũng được xếp theo Văn Tổ. Văn Tổ nằm ở vị trí trung cung hành Thổ, là Tổ các Tổ:
Tổ
↑
Tằng ← Văn Tổ → Cao
↓
Nỉ
Cháu
↑
Chắt ← Văn Tổ → Chít
↓
Con
( 9 đời được xếp theo Ngũ hành để truy lên đến Thiên chúa )
Văn Tổ gồm mọi Tổ, kể cả Tổ Trời, Tổ Đất, tức là từ chỗ tư riêng đến chỗ phổ biến cùng cực. Cũng trong tiến trình đó được biểu lộ trong Lễ Tế Thiên.
Chữ Thiên đến sau chữ Thượng Đế, theo quan niệm tôn giáo thì Thượng Đế là Chúa có ngôi ( Dieu personel ), còn Thiên là Chúa siêu ngôi ( Dieu suprapersonel ). Có sự chuyển hóa từ Thượng Đế nhân hình đến Thượng Đế phi nhân hình. ( * Các triết gia huyền niệm bên Ấn Độ chủ trương Thượng Đế vô ngôi vị là Raja yoga : mind – body coordination , tức là đường Minh triết, ngược lại ngôi vị là chủ trương của quần chúng, ưa đi theo lối Bakti yoga : love and devotion , tức là lối sùng mộ ).
Như vậy là giống với Lễ Gia Tiên tức là từ tư riêng đến chung, từ cụ thể đến siêu hình. Nếu người tự các Tổ có thể đi đến ngôi vị, thì Thượng Đế cũng từ Chúa có ngôi vị đi lên Thiên siêu ngôi.
Điều đó nói lên chân lý “ Thiên Nhân tương dữ “ hay là Người cùng đứng trong Tam tài như Trời.
Cần ghi lại rằng tiến trình đó rất cao, con Người khởi đầu thờ sự vật vô tri qua thờ con vật, đến thần nhân hình, rồi cuối cùng mới tới được đợt siêu hình thành Thiên lý, tức là còn cao hơn vô tượng, vì đã vượt không những Nhân tượng mà cả Thanh, Xú nữa.
Đây là hai cột sống của Nho nguyên thủy “ hay Nguyên Nho.
Nho nguyên thủy cũng chỉ là triết lý nhân sinh:
“ Đã là triết lý nhân sinh thì chỉ nên xét tới những tác động liên can đến mình.
Tuân Tử ví với quan niệm về hòn đá cạnh đường, người đi ban đêm tưởng là hổ thì rụng rời chân tay tê liệt cả thân mình, mất khả năng chịu đựng, nhưng nếu xem đó chỉ là tảng đá thì khả năng đi đứng vui hưởng còn giữ y nguyên. Về Trời cũng vậy, Trời vô hình nên mỗi nơi mỗi đời có những quan niệm về Trời khác nhau, mỗi nền triết lý đạo lý đưa ra một quan niệm thuận với chủ trương của mình. Theo đó triết lý Nhân chủ tác động không thể chọn quan niệm về Trời quá toàn quyền đến độ coi con người là sự vật hoàn toàn bất lực chỉ còn phải vâng theo cách tối mặt.
Với Việt Nho quan niệm người như thế là xúc phạm đến Trời. Trời là đấng thông minh vô cùng, quyền phép vô biên mà đến lúc dựng nên con người yếu xèo hoàn toàn thụ động không dám có một sáng kiến nào thì không hổ mặt Thượng Đế sao.
Ca dao ta nói: “ con hơn cha là nhà có phúc “. Con Người cũng là con Trời, không dám nói đến hơn nhưng cũng phải giống Thượng Đế phần nào, con nhà tông không giống lông cũng giống cánh. Nếu Thượng Đế là đấng toàn năng thì con người cũng phải là giống đầy năng lực, đầy khả năng tác hành tự chủ.
Vậy cho nên quan niệm quá hạ thấp con người chính là quan niệm xỉ nhục Trời, nó sẽ dẫn đến thuyết Định Mệnh, bóc lột con người hết thảy, không còn chút tự do nào.
Vậy hỏi tại sao quan niệm thấy kém đó lại được duy trì xuyên qua Âu Tây cổ đại?
Người ta nhận ra rằng quan niệm này đựơc các nhà chuyên chế ưa thích vì nó rèn luyện tâm trí con người để suy phục quyền bính và nếu nhà cầm quyền lại thành công trong việc tự đồng hóa mình với Trời như thuyết vua thần, thì sự đàn áp chuyên chế đi đến cùng cực, khiến con người bị vong thân mất hết chủ quyền và khả năng tác động.
Đó là lý do thầm kín đã gây nên thuyết vô thần chối bỏ thần minh để cho con người ngóc đầu lên để được tự do, tự làm lấy lịch sử. Do đó con người coi trời bằng vung.
Nhưng đó là quan niệm không tưởng trái với thực tại. Trời che cùng khắp sao dám coi là vung.
Trời là gì cao cả bao la vây bọc quanh mình từng giây từng phút chối đi đâu có được.
Vì vậy mà Âu Tây cứ lúng túng trong hai thái cực nọ: Trời là tất cả, con Người không làm chi được; hoặc con Người là tất cả: không có Trời. “
( Văn Lang vũ bộ:13.- Làm : Kim Định ).
2.- Thờ Thần Làng
Ở Làng xã chúng ta thờ Thần Làng ở Đình, đây là những nhân vật anh hùng nhờ những đức tính Nhân, Trí, Dũng mà các Ngài đã có công gây dựng nên xóm làng non nước.
Nhờ biết bám chặt vào việc thờ cúng cách này để bảo vệ lấy Nhân tính “ Nhân, Trí, Dũng “ mà đã hàng ngàn năm, nhân dân nước ta không bị đồng hoá, hay nô lệ. Vì vậy mà Lễ Gia tiên vừa có tính chất triết lý, mà cũng đượm màu Tôn giáo. Khi đánh mất tinh hoa của việc thờ Nhân tính này thì Hồn Thiêng Sông Núi cũng bị xa bay, nguyên nhân của Quốc nạn và Quốc nhục.
Những việc tế Nam giao, cúng trước bàn Thiên cũng như thờ kính Ông Bà đều là giữ mối liên hệ hàng Dọc với Trời Đất Tổ tiên,cũng như Cha Ông đã quá cố, đây là đời sống Tâm linh để luôn nhắc nhỡ mọi người là có những đấng trên Đầu trên Cổ tuy rất nhân hậu, nhưng vẫn có lưới lộng lộng với luật Giá sắc rất công minh, không thể xin xỏ hay dối trá mà thoát được.
Trong các cuộc cúng tế, để lập mối Tương quan mọi chiều, thì dùng khói cây nhang để xông Trời, đổ rượu xuống để tưới Đất, còn con người thì phải có ăn uống vui chơi.
Ra giêng các địa phương tổ chức Hội hè đình đám để cho mọi người vui chơi. Đây là dịp mọi người tu dưỡng lại nguồn sống mới cho một năm bắt đầu.
VI.- Hội
Là cuộc vui được tổ chức cho dân Làng, liên Làng, hàng Tổng hay cho cả Nước tham dự, với mục đích là tập trung đông người lại vui chơi với nhau, để làm phát triển tinh thần cộng đồng. đồng thời nâng cao đời sống Tâm linh..
Nhưng với con người lưỡng thê của Việt tộc tuy vui, nhưng không bao giờ bỏ quên mặt khác của cuộc sống: đã có ăn, thì phải có chơi và cũng phải có những hoạt động nâng cao đời sống tinh thần, đời sống tâm linh, để cho con người phát triển toàn diện.
Vì thế đời sống của ta rất quý trọng Lễ hội .
Lễ là bản chất sự sống của Việt tộc, gồm hai lối xuất nhập, xuất thì kính ( trọng người khác ), nhập thì cung ( trọng chính mình ). Chữ Lễ đã thẩm nhập trong mọi lãnh vực của đời sống, đây là hiện thực những nét lưỡng hợp vào đời sống của toàn dân.
Vì thế ta cần biết rõ ý nghĩa của Lễ Tết hay Lễ Hội .
Quanh năm có rất nhiều Lễ Hội ở nhưng nơi khác nhau, các Lễ hội đó mang nhiều ý nghĩa khác nhau, nhưng nhiều nhất được tổ chức vào dịp vui Xuân. Tựu trung ta có thể tạm xếp loại như sau:
VII.- Các loại Lễ Hội
1.- Lễ hội liên quan đến sinh hoạt kinh tế
2- Lễ cầu mùa
3.- Lễ dâng cúng sản phẩm nông nghiệp
4.- Lễ rước lợn ( heo ), Xôi, Lễ ăn cơm mới . .
5.- Lễ hội trình diễn Tổ sư các ngành nghề
6 .- Lễ hội thi tài và các trò vui chơi
7.- Lễ hội phồn thực :a .- Rước Nỏ nường b.-Trò chơi bắt chạch trong chum ( cái Lu đựng nước) c .- Hội chen d .- Hội ném còn vòng.
8 .- Lễ hội hát giao duyên: a .- Hát Trống Quân b .- Hội hát Quan họ ( Bắc Ninh ) c .- Hát Xoan ( hát Xuân ) d. Đu Xít, đu Tiên
9 .- Lễ hội liên quan đến việc ghi nhớ công lao của các vị:
Danh nhân văn hoá, anh hùng lịch sử: a .- Lễ trẩy hội đền Hùng b .- Lễ hội Thánh Dóng c .- Lễ hội Hai Bà Trưng d .- Hội Đền Kiếp Bạc. . . .
Đây là một số Lễ hội ở miền Bắc, ngoài ra còn có vô số thứ khác nữa ở Trung và Nam,, không thể kể hết ra được.
VIII.- Ý nghĩa Tết, Lễ, Hội
Lễ Tết nặng về cái ăn, Lễ Hội thiên về những lối chơi.
Phạm vi của Tết là cho cá nhân và gia đình, họ hàng.
Phạm vi của Lễ hội là mở rộng ra cho mọi người trong cả làng, liên Làng, hàng Tổng hay cả Nước.
Lễ Tết cũng nhằm duy trì cái Gốc, cái Tôn ti trật tự. Trong việc thờ cúng Tổ tiên, một mặt người ta hướng về Tổ tiên, truy nguyên về Văn Tổ, ( perfect ancestor ) hay Thượng Đế, mặt khác người ta lại làm đẹp lại mối nhân luân với cha mẹ anh em bạn bè, họ hàng làng xóm. Còn Lễ hội là nhằm thực hiện tính chất bình đẳng hay tinh thần dân chủ giữa những con dân của Làng của Nước.
Tết được tổ chức theo các thời gian trong năm.Còn Lễ hội lại được tổ chức theo những nơi khác nhau, nghĩa là theo không gian .
Qua một năm, con dân Việt ta đã sống theo Tiết nhịp của vũ trụ qua sự giao hội của Không và Thời gian, nhờ đó mà sự sống được viên mãn, hay cách khác là mẹ Tròn con Vuông ( tròn là Thời gian, vuông là Không gian )
Đây là lối sống hợp nội ngoại chi đạo, có vật chất, tinh thần, mà cũng có Tâm linh.
Rõ ràng đâu đâu cũng có nét lưỡng hợp xuyên suốt bên trong, nên nói con Người Việt là con người lưỡng thê là vậy.
Tất cả có nền tảng từ Kinh Dịch. Đó là những cặp đối cực, mà ta gọi là nét Song trùng hay lưỡng hợp, hay Âm Dương cũng thế.
Trong các Lễ Tết, Lễ hội, ta thấy, các yếu tố của Tết, Lễ, Hội đều khăng khít với nhau, không thể tách rời.
Cái nhu cầu ăn cho được no và ngọn; cái nhu cầu cần được yêu thương và kính nể cũng như tính dục cần được thỏa mãn; cái khát vọng về Chân, Thiện, Mỹ để thể diện con người cho được cao trọng, bao giờ cũng được tổ chức rất chu đáo :
Trong Lễ Tết, người ta chuẩn bị hàng tháng để ăn chơi, người ta phải sửa sang dọn dẹp nhà cửa, sắm sang của ăn, may áo quần mới, nhất là chuẩn bị một tâm hồn mới để giao hòa với Trời Đất Tổ tiên, cũng như làm mới lại mối liên hệ với mọi người cho được tốt đẹp.
Trong các Lễ hội xóm làng cũng sửa sang đường sá tu bổ nơi tổ chức buổi lễ cho được đẹp đẽ nhất là các linh địa, mọi người đều cố sắm sanh ăn mặc đẹp đẽ, và cư xử với nhau tốt đẹp hơn ngày thường, nhất là dâng tâm hồn trong trắng của mình lên với Tổ tiên, Thần Thánh với Phật, Thượng Đế, có thế mới bắt gặp được những giá trị cao cả, những hào quang Chân Thiện, Mỹ .
Đặc biệt nhất là mối liên hệ Nam Nữ, người ta liên hệ mật thiết với nhau với tâm hồn trong trắng, cả làng tổ chức cho cuộc trai gái ve nhau, thần thánh bảo trợ cho cuộc chuẩn bị sinh hoá này, họ ve nhau dưới dưới thanh thiên bạch nhật, được mọi người dân làng tôn trọng và mong chờ, được thánh thần che chở.
Không có cách cá nhân như một số thanh niên nam nữ Âu Mỹ ngày nay, người Nam rủ người Nữ đến hotel, rồi làm cử chỉ bất ngờ ( surprise ) bằng cách người Nam quỳ xuống trước mặt người Nữ, dơ cái engagement ring ra, hỏi câu “ Will you marry me ? : " Sau đó mới có thể gọi phone báo tin cho Cha Mẹ!
Tất cả chỉ là tạo ra môi trường để ươm Tình Người, đề làm phát triển con người toàn diện, đó là cách xây dựng Nhân quyền, để chuẩn bị sống theo Dân quyền là luật nước .
Một nước có điều hòa được cả hai yếu tố Nhân quyền và Dân quyền thì con dân trong nước mới được an vui hạnh phúc.
Sống trong nền văn hoá này con người được đáp ứng được 3 nhu yếu thâm sâu của con Người : Đó cái cái ăn để nuôi cơ thể, cái dục tính đề thỏa mãn khát vọng yêu đương và bảo toàn, phát triển nòi giống, cái thể diện bằng cách vươn lên những giá trị Chân, Thiện, Mỹ để nâng cao phẩm giá con Người.
Nho giáo có câu : “ Thực, Sắc, Diện , thiên tính dã “ .
Tiết ( Tết ) cho Thực; Hội cho Sắc; Lễ cho Diện.
Thực, sắc cho vật chất và tinh thần, diện cho Tâm linh .
Đáp ứng được nhu yếu Thực, Sắc, Diện là đáp ứng nhu cầu của bản năng, nền tảng của triết Việt ( Việt Nho ) là bàn năng . Vì thế nên chữ Nho còn có nghĩa là nhu yếu thâm sâu của con Người .
Những nền triết lý nào không đặt nền tảng trên bản năng chê bản năng là thấp hèn xấu xa, thì nền triết lý đó xa con người, chuyên nói chuyện trên Trời dưới Đất.
“ Lễ Hội là phương thức nhiệm màu để gia tăng bầu khí Tâm linh làm cho thống nhất Tâm, Trí, nên từ xa xưa khắp nơi đã biết dùng để làm tăng trưởng óc Liên đới, tinh thần “ Bốn bể một nhà “.
Khi Hội lại như vậy thì không những có sự để chung lại những mối cảm xúc đã được khuếch đại, nhưng còn có thêm chiếu kích linh thiêng màu nhiệm mà sự cộng lại suông không thể cho được.
Người ta cho rằng nhờ Lễ Hội như “cái Nắp An toàn “ giúp con Người xả bớt đi những ẩn ức trong Tâm, Trí, nên được như vậy. Điều đó cũng có nhưng chỉ phần nào và nhất là mới tiêu cực không đù gây nên công hiệu như u linh kia.
Cả đến các Tôn giáo dầu đã rút tỉa từ thể chế này nhiều khả năng làm cho cộng đồng Tôn giáo được đứng vững lâu bền, nhưng chưa bao trùm hết mọi chiều kích của Lễ Hội như có thể cảm thấy phần nào trong các cuộc Hội ở Đình làng nước ta, những cuộc Lễ này đã để lại nơi người dự Hội những cảm xúc thực thâm sâu thấm thía. Nên nhiều khi phải lặn lội thật xa xôi cũng cố đi cho kỳ được. Thiết nghĩ chiều sâu thẳm đó giải nghĩa được do những yếu tố vi tế vượt tai mắt giác quan như sau:
Trước hết là sự tự Tình tự Động, không có chút chi thuộc Cưỡng hành, Lợi hành, mà là An hành tự nguyện.
Thứ đến Lễ Hội có tính cách Toàn thể, không những có Lễ mà còn có Hội, mà đã Hội hè thì phải có Đình đám, đèo theo những cuộc chơi vui nhiều khi mang tính cách “ Tháo khoán “, như đánh Đu, Bắt Chạch. . . , khiến cho khi ra khỏi Lễ Hội con Người cảm thấy “ Thoả thuê trọn vẹn “ vì đã được những phút đầy viên mãn, hết mọi giác quan đều được tham dự, trong bầu Khí “ Sống như Chơi, Lâng lâng Bay bổng “.
Đã không gặp điều kiện gò bó bắt phải trang trọng khắc khổ, tinh thần Công thể lại được nâng cao rất mực, nhờ thể chế “ Bình Sản: Chính sách Công điền công thổ “ nên vắng bóng chênh lệch quá đáng hoặc “ Đấu tranh giai cấp “ gắt gao, khiến cho môi sinh Thái hoà trùm phủ mọi người, toàn dân đều thích thú tham dự, Tâm, Trí lại không bị khuấy động ví các Chủ thuyết nọ kia, mà trái lại là bầu khí “ Du ư Nghệ “ đầy Thi tứ, Ca, Nhạc làm cho Tâm hồn như đã nhắc chân ra khỏi Đời đến nửa, nay gặp bầu khí tưng bừng của Lễ Hội thì nhiều người dễ cảm thấy nhẹ như bay bổng vào cõi Thiên thai man mác (được biểu thị trong Trống bằng những cánh Chim dài rộng vươn cao hơn Người ), như được hớp vào làn nước Cam tuyền của cuộc sống Bồng lai hạnh phúc, để lại trong Tâm thần con dấu không thể xoá mờ, khiến có thể nói không sợ ngoa rằng mỗi cuộc Lễ Hội lưu lại ảnh hưởng sâu xa hơn trăm bài huấn đức, hơn cả trăm sách lý luận Duy Tâm.”
Tóm lại Tết, Lễ, Hội đều là những phương thức “ Vi Nhân” giúp cho con người phát triển toàn diện, làm hoàn hảo lại các mối liên hệ hàng Dọc và hàng Ngang giúp cho con Người Thân được no Tâm được thỏa, đời Sống được cân bằng, chứ không chỉ để ăn chơi ròng một cách không chủ đích.

PHẦN II
Quốc túy quốc hồn xuyên qua tục ăn Tết
( Pho tượng đẹp nhất của Việt tộc: Kim Định)

I.- Định nghĩa về Quốc Hồn và Quốc Túy
“ Quốc hồn là cái Hồn thiêng của đất nước, cái Tinh hoa văn hóa dân tộc, ta có thể gọi bằng tiếng mới là cái triết lý của tiên Tổ chúng ta.
Quốc tuý trái lại là cái gì Vật chất thường gắn liền với ăn với uống, có tính cách tinh vi, có khả năng làm cho say, say tuý luý như quen nói về thuốc lào, rượu đế, một số món ăn đặc biệt tinh xảo.
Hai điểm trên nếu để rời thì nói được là đâu cũng có cách nọ hoặc cách kia, nhưng khi đem hai cặp thành ngữ đó ghép vào nhau thì đấy là một nét đặc trưng nghĩa là không đâu có.
Nét đặc trưng nói lên hai điều:
II.- Nét đặc trưng thứ nhất: Đạo được đặt vào truyện thường nhật
Thứ nhất là đặt Đạo vào ngay những truyện thường nhật như ăn uống là điều khác với nhiều nơi, thí dụ Tây Âu và Hy Lạp thì họ đặt trên lý giới rất xa cõi người ta: ăn ra ăn, triết ra triết. Họ nói ăn đã rồi mới triết lý sau: prius manducare deinde philosophari. Với ta thì ăn đã là triết. Triết ngay trong việc ăn.
III.-Nét đặc trưng thứ hai: con Người chủ động trong việc ĐạoĐiểm hai là nói lên tác động con người, chính con người giữ một vai chủ động ngay từ trong việc Đạo, việc linh thiêng. Đó là điều đặc biệt của triết lý Nhân chủ vốn đề cao tác động con Người, đưa lên tới bậc ngang hàng cùng Trời Đất như bánh Dầy chỉ Trời chỉ Đạo đó là Quốc Hồn, bánh Chưng chi đất là Quốc Tuý: còn phần việc của con người là Ăn.
Nếu ta để tâm suy nghĩ sẽ thấy việc của con người cao cả xiết bao: đó là ăn Trời ăn Đất, hoặc nói theo Kinh Dịch là vui với Trời, ăn với Đất (lạc hồ Thiên, thực hồ Địa).
IV.- Nét đặc trưng thứ ba :Cái Ăn: khung của Đạo lý1.- Bề ngoài của cái Ăn với cái Nhai: No, SayChính vì nét đặc trưng đó mà tiếng Việt có những cặp danh từ kỳ lạ như ăn học, ăn chơi, ăn nói, ăn làm, ăn hỏi, ăn cưới, ăn lời, nếu không thì ăn đòn v.v, tức là ăn đi với những việc không phải ăn.
Vậy thì tiếng ăn ở đây nó như cái khung của Đạo lý: thay vì nói phương pháp tôn chỉ của học của chơi thì ta nói ăn học, ăn chơi. Là vì Đạo lý nào muốn có thực chất thì phải tiêu hóa, nên sau mỗi cái ăn đều có một Đạo lý, thường được biểu lộ bằng một câu truyện và những âm vang như Tục ngữ Thói tục.
Thí dụ cụ thể là ăn Trầu. Ăn Trầu là một lối ăn riêng biệt rất công phu, kéo dài gọi là nhai. Nhai thì Mỹ cũng có, Mỹ Việt đều nhai: Mỹ nhai chewing gum, Việt nhai Trầu. Nhưng đàng sau cái nhai của Mỹ không còn gì ngoại giả cao su. Ngược lại với miếng Trầu thì đàng sau còn lắm điều hay. Điều thứ nhất là có Say: có tuý luý, có đỏ mặt và nóng ran người. Điều hay thứ hai là có truyện Trầu Cau.
Đây là truyện hay ở chỗ biểu thị cao sâu của nó, cây cau mọc thẳng lên tượng Trời, hòn đá vôi nằm ngang dưới gốc tượng Đất, còn Người là cô gái trở thành cây leo quấn quýt lấy cả hai cây và đá. Vì đó có bản gọi tên cô là Liên tức đóng vai liên lạc giữa Trời cùng Đất. Quốc tuý được biểu thị bằng nhai đi nhai lại cho Trầu Cau hòa hợp vào nhau để sinh ra một chất mới là nước Trầu đỏ thắm để chỉ Quốc Hồn Quốc Tuý hòa hợp và như vậy rất tiện để chỉ việc hôn phối giữa Nam Nữ, hầu sinh ra con cái nối dòng, do vậy mà miếng Trầu trở nên đầu câu truyện với vô số phong dao tục ngữ đi kèm:
Trầu bọc khăn trắng cau tươi
Trầu bọc khăn trắng đãi người xinh xinh
Ăn cho nó thỏa tâm tình (tuý đấy)
Ăn cho nó thỏa sự mình với ta (hồn đấy).
Trầu này trầu quế trầu hồi
Trầu loan trầu phượng trầu tôi trầu mình.
Trầu này trầu tính trầu tình,
Trầu nhân trầu nghĩa trầu mình lấy ta.
Trầu này têm tối hôm qua,
Trầu cha trầu mẹ đem ra cho chàng.
Trầu này không phải trầu hàng,
Không bùa không thuốc sao chàng không ăn?
Hay là chê khó chê khăn,
Xin chàng đứng lại mà ăn miếng trầu.
Còn biết bao nhiêu nữa nhưng vậy tạm đủ để thấy sự dị biệt giữa cái nhai của Mỹ và cái nhai của tiền nhân ta. Nhai chewing gum thì chỉ có nhai đàng sau không còn gì; còn nhai Trầu thì đàng sau có câu truyện Trầu Cau đầy ứ ý nghĩa với vô số cái ăn đàng sau: ăn hỏi, ăn cưới, rồi ăn ở, ăn nằm.…
Sau ăn Trầu thì nói đến ăn Tết ta còn thấy sự dị biệt lớn lao hơn nhiều. Trước hết Tây đâu có nói ăn Tết, họ nói célébrate gì đó, nghĩa là mừng. Thí dụ Tết Tây chỉ có một ngày là hết, hôm sau là chấm tròn đi job. Tết ta thì có đến ba ngày, ta quen nói “ ba ( 3 ) ngày Tết “, đã vậy đó chỉ là chính cốt chứ phải kể cả sửa soạn và cái đuôi thì cả hàng tháng. Đến nỗi phong dao có câu:
Tháng giêng ăn tết ở nhà
Tháng hai cờ bạc, tháng Ba hội hè
2.- Bề trong: Tiết nhịp Hòa giữa 3 cõi: Thiên, Địa, Nhân Đấy là cái khác nhau bên ngoài, bây giờ tìm vào đến nội dung ta mới thấy một sự khác biệt sâu xa lạ lùng. Ta thấy Tết chính là Tiết, tức là Tiết nhịp hòa âm thống nhất. Thống nhất chi? Thưa là Trời Đất Người, cả ba phải hòa nhịp.
Vì thế mà Tết phải có ba ( 3 ) ngày và cả ba đều là căn bản, vì thiếu ba thì làm sao có hòa hợp, có thống nhất. Trời quá cao Đất quá thấp, phải có Người làm trung gian mới có Thái hòa.
3.- Nền tảng triết lý trung thực mưu hạnh phúc cho con Người Rồi để cho sự thống nhất có nội dung trung thực thì Tết phải mừng vào lúc Trời hết lạnh, lúc Đất nở hoa lá, con Người có thể ra đồng trồng gieo.
a.- Mừng Tết trong khung cảnh Thái hòa
Vậy nên đó phải là mùa Xuân lúc khí trời ấm áp, thảo mộc nảy mầm lá hoa, người có thể đi ra để khởi đầu quá trình gieo gặt. Đó là một cảnh Thái hòa được diễn cách cụ thể trong mùa Xuân. Ta quen nói: “ Ngày xuân con én đưa thoi “ là vậy.
Phải là mùa Xuân én mới đưa thoi được chứ ngày Đông mà rở thoi ra thì teo gấp, còn đâu nữa mà đưa, mà thoi không đưa thì làm gì có hòa hợp.
Tết Tây không bao hàm triết nên họ đặt Tết vào lúc thịnh đông: lúc trời rét căm căm, đất đầy tuyết, người phải rúc trong nhà.
Như vậy là chỉ nghĩ đến Trời mà không kể đến Đất đến Người, nên Tết chỉ có một ngày, nếu nói ngặt thì Tây chỉ có một ngày đầu năm mà không có Tết. Vì Tết là Tiết là Nhịp mà có nhịp với ai đâu: độc tấu à, chỉ có Trời độc tấu. Đất với Người không tham dự, làm sao mà có truyện Tết như ta.
b.- Lang Liêu dâng cúng Tổ Tiên món ăn Thái hòa cả 3 cõi
Truyện Tết kể rằng vua Hùng Vương thứ ba muốn truyền ngôi cho con, nhưng không truyền cho bất cứ con nào mà phải là con có Tài có Đức, vậy để tìm ra người đó thì vua đặt ra cuộc thi gia chánh kỳ lạ: hễ con nào làm được món ăn vừa ý vua hơn cả thì sẽ truyền ngôi cho. Các con vua liền bổ đi khắp ngả để tìm của ngon vật lạ người lên rừng, kẻ xuống bể, kẻ đi đông người sang tây đưa về thôi thì đủ thứ: sơn nhung, hải vị, giò lụa, nem công, chả phượng, chả quế, hot dog, hamburger không thiếu thứ gì. Trong khi đó công tử thứ 9 tên là Lang Liêu nhà nghèo không có phương tiện chuyên chở nên chẳng tìm ra được cái gì xa lạ, nên buồn rầu cả đêm trằn trọc mất ngủ.
May thay đang lúc bối rối thì có thần hiện đến mách nước rằng khỏi đi đâu xa xôi hãy xuống ngay bếp lấy gạo nếp ra làm một bánh Vuông, và một bánh Tròn, rồi chồng lên nhau mà dâng vua cha. Lang Liêu liền làm theo đó. Đến ngày thi thì được vua cha chấm nhất với ưu hạng khen rằng ăn không những đã ngon mà ý nghĩa thì hàm súc vô cùng, vì bánh chưng vuông chỉ Đất, bánh dầy tròn chỉ Trời. Vậy đó là Đạo người rồi còn chi, vì người được định nghĩa là “ nhân giả kỳ thiên địa chi đức “ mà.
Thực là không thể sâu xa hơn được nữa. Thế là vua truyền ngôi cho Lang Liêu và cải hiệu là Tiết Liệu nghĩa là biết lo liệu cho cuộc sống hợp với tiết trời cùng đất. Và từ đấy thì gọi ngày đầu Xuân là Tết và cũng từ đấy hễ đến Tết thì tiên Tổ ta gói bánh Dầy bánh Chưng với đạo Trời đạo Đất.
c.- Tết: Nghi Lễ làm Hoà giữa Người với Người
Đấy là câu truyện Tết còn âm vang của câu truyện là sự Thái hòa trước là giữa Trời, Người với Đất sau là giữa Người với Người.
Về Trời với Đất thì có những nghi lễ nhớ Trời Đất như múa Lân, Trời thì có Rồng với ông Địa đi kèm. …Còn với Người thì kỹ hơn. Với thế hệ đã qua thì có lễ Gia tiên, với những nghi thức tưởng nhớ đến Ông Bà. Với Người đang sống thì thăm hỏi quà cáp, những người họ hàng ở xa cũng cố trở về quê hương ăn Tết để gặp lại và thăm hỏi bà con.
d.- Chế độ Bình sản: Nền tảng Tự do và Hòa cho mọi Người
Ấy là chưa kể đến thể chế Bình sản, xóa bỏ sự phân chia giai cấp giữa kẻ Có với người Không, giữa Chủ với Nô, để ai ai cũng là người Tự do, và nếu vì kế sinh nhai cả năm vất vả thì nhờ vào “ ba ngày Tết “ mà nghỉ ngơi ít bữa để có dịp ngửa mặt nhìn Trời, cúi xuống nhìn Đất tức sống an vui trong mấy ngày: tạm xếp sang bên mọi bận rộn, lo âu thường nhật để lòng phơi phới vui Xuân: vì thế ngày Tết không ai dám đòi nợ, hay trách mắng, trái lại ai nấy cố vui tươi mời gọi, chào đón, đi đâu cũng có ăn với những nét mặt hân hoan cười nói làm ta dễ cảm tưởng đó là quang cảnh lân bàng với bồng lai tiên cảnh, vì là lúc người nghèo tới đâu cũng được hưởng cảnh dư dật phong nhiêu tràn ngập của ngon vật lạ.
Đó lẽ ra phải là cuộc sống thường xuyên của con người nghĩa là con người lẽ ra phải được sống thảnh thơi như những con chim, làm ít chơi nhiều, tung tăng với ca xướng và vũ điệu như được ghi tạc trên mặt trồng đồng Ngọc Lũ.
Chính đó là lý tưởng của triết lý an vi, một nền triết nhằm hạnh phúc của mọi người như lý tưởng, như là cứu cánh.
e.- Tết: một ấn tượng tươi vui phấn khởi đầy tưng bừng và trẻ trung
Và quả thực trong dĩ vãng lý tưởng đã hiện thực được phần nào tuy còn xa mới hoàn bị, nhưng so với những nơi khác thì quả không hổ mặt xưng là nước có văn hiến sống theo lý tưởng Tết là hoà hợp giữa Trời, Đất, Người. Tuy vì trình độ lúc xưa chưa có cơ khí, cũng như vì nhiều lý do phức tạp con người chưa đạt được cảnh an vui thịnh vượng như ý, thì ít ra mỗi năm để ra ít ngày và tạo điều kiện để mọi người có thể sống lối sống lý tưởng nọ ít nhất trong ba ngày, rồi sau đó cố kéo dài ra được đến đâu thì đến, bằng các cuộc hội hè, đình đám, chơi xuân…
Đấy là lý do giải nghĩa tại sao Tết đã in sâu vào tâm thức người Việt một ấn tượng tươi vui phấn khởi đầy tưng bừng trẻ trung đến nỗi thiếu Tết nó làm cho ta cảm thấy mất mát một cái gì quá ư trầm trọng, mà trầm trọng thật, vì nó là dấu mất một nền triết lý ơn ích hơn hết cho con người mà Việt tộc có cái may đã sáng tạo và duy trì được trên bốn ngàn năm.
g.- Ba ngày Tết: triết lý xây trên Tiết nhịp Hòa của chữ Thời
Đang khi các nơi chỉ có triết lý một chiều bất động gây nên các thứ độc quyền, độc chiếm, độc chuyên, đã không giúp cho đời được an vui thì chớ, mà nếu chẳng may nó cướp được chính quyền thì gieo rắc đau thương trầm thống khôn cùng, như dân nước ta hiện đang là nạn nhân cực kỳ khốn đốn. Đó là trái đắng của triết lý xây trên không gian bất động với cái Tết chỉ có một ngày, trái ngược hẳn với triết Việt xây trên chữ Thời rất uyển chuyển vì làm bằng tiết, nhịp, hợp hòa, thống nhất dễ giúp gây được nhiều hạnh phúc như nước ta trong hơn bốn ngàn năm qua đã nhiều lần được hưởng.
Đành rằng so với đời sống hiện nay được nâng đỡ do khoa học kỹ thuật: đâu đâu cũng đầy xe hơi nhà lầu với tiện nghi tràn ngập thì đời sống thôn quê ta xưa thấp hơn nhiều lắm. Thế nhưng biết bao người di tản vẫn nuối tiếc cuộc sống bên nhà là vì hạnh phúc con người chỉ lệ thuộc vào tiện nghi có 2 phần 5, còn 3 phần nữa ở tại lối xắp đặt, ở tại môi sinh tinh thần, ở tại tâm hồn thảnh thơi: không có tủ lạnh nhưng gà vẫn chạy quanh vườn, cá vẫn lội dưới ao, lúc hứng lên muốn nhậu là chạy ùa ra rãnh bắt ít con tôm, hái thêm mớ rau mớ lá, lôi ra vài xị đế nữa, thế là một cuộc nhậu khởi đầu bất tận, nhiều khi có sáu câu vọng cổ mùi giúp vui hay dăm ba ván cờ tướng! Khỏi lo mất job với đụng xe. Đấy không phải bản ráp của cuộc sống trên “ bồng lai tiên cảnh “ hay sao? Thế mà không phải chỉ có trong huyền thoại nhưng đã thấp thoáng xuất hiện nhiều lần trong trình sử của nước ta.
4.- Có ăn Tết thực sự mới nuôi dưỡng được ý chí phục Việt kiến quốcĐó là công hiệu của một nền triết lý trung thực hơn hết cho con Người mà “ ba ngày Tết “ là một bản tóm sinh động. Như vậy quả là đáng cho chúng ta nâng niu gìn giữ như một gia sản thiêng liêng để mà truyền dòng nối dõi. Chúng ta cần phải nghiên cứu học hỏi để duy trì lấy nền văn hóa ơn ích nọ trong các đoàn thể người Việt hải ngoại, cũng như để nuôi dưỡng cho ngày thêm vững mạnh ý chí phục Việt kiến quốc, mong một ngày nào đó không còn phải kỷ niệm Tết, nói về Tết nhưng là “ ăn Tết ” với sự tham gia của mọi giác quan trên chính quê nước khi đã tìm lại được tự do hạnh phúc như xưa
@@@@@@@@@@@@@@@@@

Việt Học
Nguyễn Sơn Hà

TẾT VIỆT LÀ BẤT DIỆT !


Tháng giêng ăn tết ở nhà
Tháng hai cờ bạc, tháng ba hội hè ...
"Đó là câu đã làm biết bao người Việt trước đây bực dọc thấy quá nhiều thì giờ bị tiêu phí vào việc ăn chơi hội hè, đang khi các nước văn minh giàu hơn mình gấp cả trăm lần còn làm việc trối chết, tết cũng chỉ có một hai ngày, thế mà dân mình túng rớt cục mồng tơi đòi ăn tết đứt đuôi đi một tháng. Vậy chưa cho là đủ, còn đòi thêm hai tháng nữa mới kinh khủng. Mất nước cũng đáng kiếp.
Thế là từ đấy nổi lên cuộc giương cờ trống đi rước văn minh Tây phương cùng với triết lý lao động của họ đưa về cho ngự trị trong nước; hậu quả là ba tháng tết rút lại còn có ba ngày, mà nhiều khi còn bị xén bớt. Liệu rồi với đà làm việc đó chúng ta có đuổi kịp Tây Âu chăng? Để tìm câu đáp hôm nay chúng ta đem vấn đề ra cứu xét: tại sao lại có cái vụ trái khoáy như trên: nước túng mà tết lại dài với một chuỗi hội hè đình đám." (Kim-Định/PTAV)
Nên nhân đọc bài "Tết hội nhập tại sao không?" của giáo sư Giáo sư Võ Xuân Tòng Viện Trưởng Đại Học An Giang tại Việt Nam, phổ biến trên mạng Đàn Chim Việt, (http://danchimviet.com/articles/1920/1/Tt-hi-nhp-ti-sao-khong/Page1.html) tôi cũng không lấy làm lạ gì cái tư tưởng với nội dung của bài viết này vì đã có người giương cờ đánh trống như cố triết gia Kim-Định đã nói ! Nhưng điều làm tôi cảm thấy có phận sự viết bài này là tư tưởng cách mạng văn hóa của tác giả lại là một vị giáo sư Viện Trưởng Đại Học của Việt Nam. Nên tôi nghĩ ai có tư tưởng này nếu không là kẻ tam vô : vô gia đình, vô tổ quốc, vô tôn giáo (vô thần), thì cũng là người vong bản hoàn toàn và chắn chắn là vong thân nên dĩ nhiên là vong quốc ! Hay nói một cách nôm na là kẻ đã mất gốc, không còn biết mình là ai nên dĩ nhiên đã đánh mất cái hồn dân tộc ! Vì vậy, tôi viết bài này cho những ai đã mất hồn dân tộc vì không ý thức được ý nghĩa dân tộc tính, để mà suy gẫm đặng tìm về Cội Nguồn của mình.

1/ Nền tảng Cội Nguồn bất di bất dịch.
Phải biết rằng người Việt mình không ai không biết những câu tục ngữ như : "uống nước nhớ nguồn", hay "lá rụng về cội" hoặc "có thực mới vực được Đạo",... hay những câu ca dao như :
Công Cha như núi Thái Sơn
Nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Bao giờ cho sóng bỏ gành
Lá rụng về cội, Đạo Hằng chẳng xao

đều nói lên ý nghĩa Cội Nguồn chính là Đạo Hằng, Đạo Thường, Đạo Nhân, Đạo Trời, Đạo Việt. Nên Đạo đã được định nghĩa bởi tổ tiên là "nhất âm nhất dương chi vị Đạo", tức Đạo là một âm một dương. Đó là nguyên lý mẹ của vũ trụ Càn Khôn, là Vô cực nhi Thái cực với Lưỡng nghi là âm dương, là thiên địa, là nền tảng bất di bất dịch khắp vạn vật trong vũ trụ, mà con người vừa là biểu tượng và là cứu cánh. Nói cách khác, bản gốc con người theo Việt Nho là cái đức của thiên của địa như câu định nghĩa "Nhân giả kỳ thiên địa chi đức, âm dương chi giao, quỷ thần chi hội, ngũ hành chi tú khí "(Lễ Vận): "người là cái đức (cái hoạt lực) của thiên địa, là giao điểm của âm dương, nơi quỷ thần tụ hội, là cái khí tinh tế của ngũ hành". Hay còn nói "người chính là cái tâm của thiên địa": "Nhân giả kỳ thiên địa chi tâm dã".
Đó là ý nghĩa muôn vật đều bắt rễ nguồn nơi mình "vạn vật giai bị ư ngã" (Mạnh Tử), nên nhờ cái quan niệm độc đáo đó mà con người nắm được quyền làm chủ bắt thiên địa vạn vật đều tuân theo tiết nhịp của cái Tâm mình, cho nên cái đập của tâm mình mới gọi được là "thiên địa chi tâm" hay "vũ trụ chi tâm". Vũ trụ như vậy gọi là "vũ trụ cơ thể" là một vũ trụ quan động, vì có tiết điệu "nhất động nhất tĩnh" như một trái tim bóp nở. Do đó Lục Tượng Sơn là một Việt Nho mới nói : "Ngô tâm tiện thị vũ trụ" tức "tâm tôi là vũ trụ" hay "vũ trụ là tâm tôi". Xin đừng coi đó là một câu văn chương sáo ngữ, nói lên để tự quan trọng hóa mình ; nhưng cần phải hiểu những hệ quả của nó, tức là với quan niệm hay nhất này, con người coi mình lớn vật nhỏ, nên mình mới chứa nổi chúng. Do đó, nếu con người đã lớn hơn sự vật thì con người cần sai xử sự vật, bắt sự vật phụng sự mình, nên nếu mình bị vật sai xử thì mình là tiểu nhân như Tuân Tử đã nói : "Đại nhân xử vật, tiểu nhân xử sự vật". Vì vậy mà con người được quan niệm ngang hàng với thiên địa, là một tài trong tam tài, đo đó mà tự cổ chí kim mãi tận đến ngày nay, người mình vẫn nói câu: "thiên thời, địa lợi, nhân hòa". Đây là một nhân sinh quan cao cả nhất và là độc nhất vô nhị trên cõi đời này mà tổ tiên của Việt tộc đã cảm nghiệm và thể nghiệm bằng kinh nghiệm sống Đạo làm người, cách đây ít nữa cũng trên bốn ngàn năm để đừng nói là từ thời Hòa Bình, nghĩa là cách nay cũng mười ngàn năm.
2/ Con người sống Thực Tế "Có thực mới vực được Đạo" là câu tục ngữ mà ai cũng biết, và hầu hết ai cũng chỉ có hiểu với nghĩa thực tế (nghĩa đen) của cái câu này là phải lo ăn, lo kiếm sống cái đã, rồi mới có sức tới cửa chùa, cửa nhà thờ, để tụng kinh gỏ mõ, để cầu xin vái lạy, hay hiểu cách thực tế với nghĩa là phải có sức khỏe đã thì mới có thể làm được mọi việc, là điều tự nhiên, dĩ nhiên và đương nhiên ! Do đó cứ cầu xin cho khỏe mạnh để cày kiếm tiền, rồi làm ngày chưa đủ lủ khủ làm đêm, để kiếm thêm để dành rồi tự nhủ để ru ngủ lương tâm mình bằng lý luận lỡ may có chuyện gì... nhưng vẫn chưa mãn nguyện, vì là lòng tham vô đáy, nên cứ phải tìm thêm hoài, tích lũy mãi mãi, rốt cuộc rồi không khi nào đủ ! Vì con người hiện đại đã vong bản nên lấy cứu cánh thành nhân (bên trong) làm đối tượng thành công (bên ngoài), do đó không thể làm no lòng khát cái vô biên của con người được. Chính vì vậy không bao giờ đạt được quả dục vì không chịu hiểu cái câu nói trong Đạo Đức Kinh : "Tri túc tiện thị túc, tri nhàn tiện thị nhàn", tức "biết đủ tức có đủ, biết nhàn tức có nhàn".
Nên đâu có mấy ai sống "tri túc" hay cũng như hiểu thật sự nghĩa của ba chữ "vực được Đạo" hoặc chữ Đạo không thôi nghĩa là gì ? Hay đạo nào ? Đạo Phật, đạo Nho (Khổng), đạo Lão, đạo Thiên Chúa, đạo Hồi,... hay Đạo ông bà ?? Phần đông người mình chỉ hiểu Đạo theo nghĩa luân lý đạo đức (vì được dạy như vậy mà không chịu tìm hiểu tại sao), có nghĩa là con đường dẫn lối để đi tới cõi Phật, tức là vào Niết Bàn, hoặc lên Thiên Đàng. Nhưng nếu chỉ hiểu nghĩa đạo là đường, là tôn giáo (còn gọi ẩu là đạo) thì đó mới là nghĩa "phương tiện" như là xe đạp, xe hơi, xe lửa, máy bay,... tùy sở thích chọn lựa để dùng mà đi tới Niết Bàn hay Thiên Đàng, thì không phải nghĩa của chữ ĐẠO viết hoa là nghĩa Cội Nguồn !

Vì vậy, thử hỏi có mấy ai thắc mắc nguồn gốc của hai chữ "thực tế" với nghĩa nguyên thủy, nên hầu hết đã mất gốc vì nói thuộc lòng tiếng việt mà không hiểu đúng theo nghĩa Đạo !! Vì chữ Nho bộ "thực" ngoài nghĩa ăn còn có nghĩa nhận lấy, thâu vào. Nhưng nhận lấy, thâu (thu) vào cái gì, nếu không phải là ân (ơn) đức, ân (ơn) lộc từ Trời, để mà sống ? Đó là cái nghĩa "tinh thần" mà con người tiểu ngã cần phải có để sống "vực" nghĩa là sống vượt lên tới siêu Việt với chiều kích vô biên của Đạo, thì mới là Đại Ngã, mới là Tâm Linh, tức là Tâm của vũ trụ vậy. Tương tự trong Phúc âm Chúa nói : "Có lời chép rằng, người ta không chỉ sống bằng bánh, nhưng là bằng tất cả những lời bởi miệng Chúa nói ra." (Matt. 4, 4), nên phải hiểu "thực" với nghĩa minh triết là nghĩa Đạo. Cho nên ngôn ngữ Việt mình mới có tiếng "ăn lộc" hay "lộc bổng" là do đó.
Còn chữ "tế" chữ Nho viết với bộ "kỳ" (=thần đất) có nghĩa là "tế tự kính" để "tế lễ", "tế giao" với trời với đất, nghĩa là tự kính, tự trọng, tự chủ vì con người là cái linh lực, cái đức Nhân của Đạo Trời, nên việc tế tự qua lễ Đạo là để làm cho lớn cái đức Nhân mà đem lòng thương yêu hết mọi người. Đó là cái đích tối cao của Lễ như câu: "Giáo dân tương ái, thượng hạ dụng tình, lễ chi chí dã" (Kinh Lễ 21.3). Nói cách khác Lễ để làm cho dân biết hỗ tương yêu quý nhau, trên dưới dụng tình hơn lý, thì đó mới là Lễ. Đó là một nhân sinh quan tác hành, bằng hành động vì vậy mà phong tục Việt tộc mình mới đặt nặng việc thực tế bằng Lễ Tế Giao, và áp dụng vào đời sống hằng ngày là "tiên học lễ, hậu học văn", vì "lễ" như vừa nói trên không là nghĩa lễ độ, lễ phép, lễ nghi, lễ tắc,... như ai cũng hiểu với nghĩa đen bề ngoài, mà chính là Lễ Nghĩa bằng Lễ Tế, Lễ Đạo từ bên trong tỏ ra thì mới là Lễ Lạc. Vì "Lễ" chính là cốt rễ từ Tâm thể hiện ra ngoài mới thật là nghĩa "Lễ", nghĩa là cung cách phải từ vô vi thể hiện ra hữu vi. Nên cung kính phải từ trong Tâm tỏ lộ ra ngoài, chớ không chỉ chú trọng màu mè, hình tướng bề ngoài thì cái đó mới có Nghĩa, có Tình, mới có giá trị.
Vì vậy mà mọi lễ tục đều rất thực tế vì tế tự xong rồi là xực (thực) bằng tác động ăn chơi, để ăn mừng cái lộc trời đất ban cho, thì còn gì thực tế cho bằng ?! Do đó tiền nhân mới nói "giao lạc hồ thiên, giao thực hồ địa" có nghĩa "thông giao được với Trời là an vui và ăn uống là giao kết được với Đất". Như vậy mới là Thực Tế tức là sống Hòa hợp với trời đất bằng chiều kích vô biên thì khi đó ta mới thực hiện hữu, mới thật là người, nếu không ta chỉ là ngợm ! Do đó "có thực mới vực được Đạo" chính là sống thực tế Đạo làm Người vậy !
3/ Triết lý ăn chơi
Với nhân sinh quan "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" bằng cách sống Hòa thực tế với "thời tiết" theo trời và "mỹ lợi" theo đất, tức là sống bao Dung sao cho mình Chí Trung để Thành Tâm cho tha nhân và vạn vật lẫn vũ trụ được sắp đặt đúng chỗ (vị yên) để tất cả được nuôi dưỡng (dục yên) phát triển tốt đẹp trong bầu khí thái Hòa. Nên ăn chơi không những là một lối sống thực tế biểu lộ niềm vui Hòa hợp hơn hết mà còn là một triết lý nhân sinh tuyệt diệu !
Vì cuộc đời này không phải là "bể dâu" với "bể khổ" hay là "phù du" (theo nghĩa trôi nổi, không thực tế, viễn vông) như có nhiều người tưởng. Nói thế là vì mình chưa hiểu nghĩa "thực tế" nên chưa biết "ăn chơi"; nhưng trái lại phải nói đời này mà Trời ban cho mình là một cuộc ăn chơi mệt nghỉ không ngừng. Nên chỉ có Tổ tiên Việt tộc mới thật biết "ăn chơi" không ai bằng vì không những đã sống rất "thực tế" mà còn đã quả quyết một cách không thể tưởng ! Cho đến nay cũng không có mấy ai tưởng được, vì quả là ngoài sức tưởng tượng của lý trí con người thời đại bị giới hạn bởi khoa học kỹ thuật. Vậy mà tổ tiên ta không những đã tưởng cách siêu việt mà còn hình tượng lại thật xúc tích thật hay để truyền lại cho con cháu qua những câu ca dao như :
Chơi cho bể hẹp bằng ao
Chơi cho trái núi lọt vào trôn kim
Chơi cho bong bóng thì chìm
Hòn đá thì nổi, gỗ lim lập lờ

Nếu nói theo khoa học vật lý kiểm chứng ngày nay, thì làm sao ai có thể tưởng để mà tin mấy câu ca dao vớ vẩn này, phải không? Làm sao mà nghe được với sự ví von như : "bong bóng thì chìm", "hòn đá thì nổi", chứ đừng nói chi là "bể hẹp bằng ao" hay "trái núi lọt vào trôn kim" ?!! Thật đúng là tào lao phi lý, phải không ? Như vậy chẳng lẽ tổ tiên vì chưa biết khoa vật lý học nên đã nói tầm bậy và tôi lại còn ngu hơn nữa là lại đem ra dẫn chứng ở đây ?!! Nhưng đừng có vội phán đoán kẻ khác khi mình còn vô minh vì :
"Khi trình độ chưa minh, chưa đủ để phán đoán có khi sái quấy, mà lỡ nghĩ điều sái quấy cho người, phải mang ý nghiệp. Ý nghiệp thể hiện qua lời nói trở thành khẩu nghiệp. Ý nghiệp thể hiện qua hành động trở thành thân nghiệp. Nếu cái nghiệp này tràn lan gây một tầm ảnh hưởng lớn rộng, kéo theo nhiều sai lầm khác, thì nghiệp càng dày càng sâu, quả báo càng lớn, rồi phải chịu tác động bởi luật Trời, bởi luật nhân quả để dạy phần hồn học hỏi tiến hóa mà thôi !"(TĐGCL)

( CÒN TIẾP)

[tuonghuy]

Nên muốn "chơi cho" được như vậy thì phải dám chơi, phải chịu chơi và nhất là phải BIẾT "chơi cho thấu đến trung thiên", nghĩa là thấu đến trung tâm của trời, tức là Tận Kỳ Tính nơi con người với Chí Trung Hòa, là chí cùng chí cực, chí sao cho tới cái Tâm của vũ trụ (vũ trụ chi tâm) là vô cực, vô biên hay nói cách khác cũng là Tâm của mình (ngô tâm tiện thị vũ trụ). Đó là tâm linh quan hướng tới vô biên, có như vậy thì "chơi cho" mới đúng là Thực Tế :
Chơi cho cây chuối có ngành
Cây sung có nụ cây hành có hoa
Chơi cho sấm động mưa sa
Chơi cho gương vỡ làm ba lại liền
Nên sự ví von có vẻ nghịch với khoa học vật lý, theo lý luận trí óc bằng nhục ảnh của con người, thì đó lại là lẽ Đạo. Có nghĩa là muốn sống thực tế cái Đạo làm người là phải sống với nền tảng vững chắc như kiềng ba chân bằng quan niệm vũ trụ quan động theo tiết điệu uyên nguyên là "tham thiên lưỡng địa", tức là 3 trời 2 đất, nghĩa là 3 tình 2 lý, 3 tâm 2 vật,... hay còn nói cách khác là âm trước dương sau, vợ trước chồng sau, nhà trước nước sau, tình trước lý sau,... do đó mà tiền nhân Nguyễn Du mới nói là "chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài" ! Đó là nguồn gốc của tiếng nói "vài ba" hay hai ba mà tổ tiên cũng đã diễn tả và ẩn giấu trong câu ca dao qua hình ảnh con cò :
Cái cò chết tối hôm qua
Có hai hạt gạo với ba đồng tiền
Vì vậy muốn sống thực tế thì phải tác động theo luật trời, còn gọi là sống "thuận thiên", đó là nhân sinh quan tác hành, cho nên ca dao mới có câu :
Ăn chơi cho thỏa thòa thoa
Có năm bức áo xé tà cả năm
"Năm bức áo" đó có nghĩa là phải biết sống bằng ngũ sự (mạo, ngôn, thị, thính, tư), và "xé tà" tức là hành động đúng theo vận hành âm dương qua luật tương giao sinh khắc của ngũ hành (kim mộc, thủy hỏa, thổ) theo thời tiết là ngũ kỷ (tuế, nguyệt, nhật, tinh, số) để được ngũ phúc (thọ, phú, khang ninh, hiếu đức, chung mệnh), thì đó là cứu cánh của con người với hạnh phúc tròn đầy viên mãn !
Tóm lại phải có ba yếu tố như đã diễn giải trong khuôn khổ giới hạn của bài này là:
1/ Vũ trụ quan động
2/ Nhân sinh quan tác hành
3/ Tâm linh quan hướng tới vô biên
mà con người cần phải hội đủ để sống ý thức thì mình mới hiện hữu thực, mới sống thật là người. Vì vậy Tết Việt là một Lễ Tế Giao của con người để sống thực tế cái Nhân Tính đúng với tiết nhịp theo thời kỳ bởi quy luật tất yếu bất di bất dịch của trời đất, để con người mới đạt được sự viên mãn tròn đầy, nghĩa là thỏa mãn cái khát vọng vô biên. Đó là sự trở về Cội Nguồn để thành Nhất Thể với Càn Khôn là Cha Mẹ Trời, là Thiên Chúa, là Ngọc Hoàng Thượng Đế vậy ! Do đó mà Tết Việt là Tinh Thần bất diệt nên không thể thay thế hay bãi bỏ được với bất cứ lý do nào !
Viết xong ngày 17 tháng 01 năm 2010.
(tức mùng 3 tháng chạp năm Kỷ Sửu)
P.S.: (Về ý nghĩa Tết, bạn có thể đọc thêm trích đoạn dưới đây từ tác phẩm "Phong Thái An-Vi của triết gia Kim-Định)
TẾT LÀ GÌ ?
"Muốn hiểu được tầm quan trọng của Tết cần nhớ lại với Việt Nho thì siêu hình là thời gian và tình cảm. Cả hai đều vô hình nhưng lại có thực; đó chính là chất liệu làm nên con người, tràn ngập toàn thể con người dưới tên bao quát là tình, tâm tình. Đó là then chốt của con người, con người cần phải "tùy thời". Tùy thời chi nghĩa đại hĩ tai", vì tùy thời cũng chính là sống theo tình theo tính, tức là đạo. Đó là những việc không thể bỏ dù một giây. Nhưng có những lúc cần trọng thể hóa: như những thời điểm khởi đầu mùa, đầu năm Nho gọi là tiết, ta đọc là Tết. Đó là ngành ngọn của chữ thời.
Còn ngành tình thì ta thấy Nữ thần mộc săn sóc cho mối tình nảy nở qua thể chế gia đình: rồi nhiều gia đình làm nên làng xã. Hàng ngày sống tình gia đình, nhưng lâu lâu vào những khởi điểm cũng cần sống theo chiều kích toàn thể của mình, cái sống của công thể. Sống đầy đủ nhất tự ăn uống, chơi đùa, cho tới ca hát, tế tự. Đấy là lý do thâm sâu của các cuộc hội hè đình đám kéo dài : đó là sự tác động của một nền siêu hình trung thực hơn hết, đáng được coi là khôn sáng thông giỏi hơn cả. Vua Hùng Vương chỉ truyền ngôi cho công tử Lang Liêu vì đã biết trình bầy việc ăn uống ngày tết như hình trời đất, và dân chúng đã thấu hiểu triết lý đó nên kêu là vua Tiết Liệu: tiếng này vừa có nghĩa món ăn ngày tết, mà cũng hàm ý biết lo liệu đúng tiết điệu của đất, trời, người.
Như thế, Tết hay hội hè đình đám chính là những phút linh thiêng mà con người dùng để sống hòa điệu với nhịp vũ trụ của hóa công được quan niệm như trẻ thơ ca múa "hóa nhi đa hí lộng", để cho đúng câu "thiên nhân tương dữ" trời người cùng tham dự. Tham dự chi ? Thưa cụ thể là tham dự cùng một tiết nhịp. Vì thế Tết cũng kêu là tiết : có bao nhiêu Tết là có bấy nhiêu tiết. Mỗi Tết trở nên cơ hội cho con người sống đời sống của Đại Ngã Tâm Linh, sống hòa mình vào nhịp vũ trụ, để con người sống những giây phút an hành vượt hẳn ra ngoài vòng danh lợi của hai đợt cưỡng hành lợi hành. Chỉ ở đợt an hành con người mới dễ sống thanh thản trong bầu khí bao la của trời cùng đất.
Đây là lý do sâu thẳm tại sao Tết với những hội hè kèm theo được coi là thiết yếu cho con người để phát triển những khả thể vô biên của mình, là cái giúp con người khỏi thiên lệch sang trời hay đất, tức làm nô lệ cho những cái ngoài mình như tiền tài, quyền quý. Đất biểu thị những gì bé nhỏ chỉ bằng những góc cạnh (bốn phương) như những nhu cầu ăn uống, đó là lối tác hành hiện ra hình thể có tính cách thúc bách, nó trói buộc con người vào vật thể, nếu không có những lúc dành riêng để tâm hồn thoát lên thì rồi sẽ bị trói chặt mãi vào đất để cho hạ tầng kinh tế chỉ huy trọn vẹn; kết cục là con người bị biến thành những dụng cụ sản xuất, những máy tự động vô hồn, không còn nghĩ tới được thượng tầng, đành trở nên những con người què quặt – vì đánh mất toàn vẹn tính của mình gồm không những hạ tầng như phải ăn, uống mà còn cả thượng tầng tâm linh, thượng tầng văn hóa.
Vì thế thượng tầng cũng phải tác hành, nhưng đi lối khác hạ tầng kinh tế vì nó là trời tròn đầy viên mãn có thiếu chi đâu mà phải lợi hành, nên có thể an hành tức là hành bằng tiết nhịp: làm không phải để được cái chi mà để triển diễn chiều kích vô biên của con người. Triết lý chơi nằm ở chỗ đó, ở chỗ hành không phải để được cái chi cả. Đúng hơn là không nhằm những cái nhỏ bé có thể trở thành mục tiêu, nhưng nhằm thỏa mãn chiều kích vô biên nơi con người, như để con người được tập dượt cho quen dần đặng vượt lên cõi bao la bên ngoài lợi lộc để phát triển sự toàn vẹn của mình.
Sự toàn vẹn bao gồm cả đức trời cả đức đất. Về phương diện đức đất con người phải lao động sản xuất, phải làm mà ăn. Tục ngữ quen nói: "tay có làm thì hàm mới nhai". Nhưng con người không chỉ có làm mà còn nhiều cái khác, mà bao la hơn cả là tâm, là tình. Tình, tâm phải lớn bằng vũ trụ để trở nên vũ trụ chi tâm. Nói kiểu khác là đức của trời, và tới đây thì phải biết ăn chơi.
Chơi cũng gọi là ăn sao? Thưa rằng tại sao không. Nếu ăn là để nuôi dưỡng xác thân, thì chơi là để nuôi dưỡng cái chiều kích vô biên của con người nghĩa là những đức tính không thể đo lường bằng ích dụng, thí dụ những mối tình cao thượng về yêu thương, hòa bình, quảng đại, những khát mong hướng về chân, thiện, mỹ, toàn là những đức tính vô hình, nên thường bị coi như vô ích nhưng khi nhìn con người toàn diện lại thấy cần biết mấy. Vì thế mà trên đời chưa có cái hữu ích nào đắt bằng những cái "vô ích": một bức họa thời danh nhỏ có thể trả cả triệu dollars vẫn chưa mua được là vì thế, đúng ra vì nó vô giá. Vô giá vừa có nghĩa 'vô ích" vừa có nghĩa là có giá vô ngần. Đó là bằng chứng bất ngờ nói lên sự cao trọng của những cái "vô ích". Vì hữu ích là hạn cục vào một mục tiêu; cây viết có ích để viết thì không ích cho việc chỉ giờ. Đồng hồ có ích chỉ giờ thì vô ích cho sự xê dịch.. mỗi sự hữu ích là một hạn cục, không còn lối mở vào cõi vô biên cho nên cần thiết phải có chơi để khỏi biến con người thành một dụng cụ "có ích". Cần làm sao cho con người mãi mãi là một thực thể "vô ích" để có khả năng thông đạt với cõi vô biên đã vượt xa khỏi bình diện có ích với không có ích. Triết lý chơi nằm trong đó, chơi tuy vô ích mà lại rất phổ biến, ai cũng ham chơi, mà lý tưởng là phải chơi.
Tuy nhiên đặt ra được một triết lý chơi thật họa hiếm, nó đòi phải có hai điều; một là phải có triết lý chữ thời biết coi trọng tiết nhịp hai là phải có cảnh phong nhiêu phồn thịnh. Trước hết hãy nói về chữ thời mà cụ thể là tiết nhịp. Chơi mà thực đúng tiết thì phải được tổ chức vào những đầu tiết nhịp y như hát múa đều cần có nhịp nên ít ra phải theo được cung đầu và cuối của câu nhạc. Ở những cung giữa có sao nhãng hoặc bớt hay thêm một vài nốt nhạc cũng được, nhưng khi đến đầu nhịp thì mọi tay chơi phải hòa vào để đạt hòa âm. Vì thế mà thời xưa có niềm tin rằng ca vũ là phương tiện để thông giao với quỷ thần.
Đó chẳng qua là niềm tin của thời ma thuật, còn chính ra là để thông giao cùng tiết nhịp trời đất. Đó là ý nghĩa Tết. Vì thế Việt Nho là miền có lệ ăn Tết dài nhất, thì cũng có thể coi là đạo đức nhất, tiến xa nhất trên thang tiến hóa. Đó là điểm một. Điểm hai cũng cần lưu ý đó là có nhiều tết hơn cả bởi chưng Tết là lễ, tức là lúc để dành thời giờ cho việc thích nghi với tiết nhịp = hai chữ nghi lễ là do đấy. Do quan niệm lưỡng thê: một tác hành sản xuất cho thân xác, một an nghỉ cho tâm hồn. Lưỡng nghi là phải thích nghi cả với dưới lẫn với trên mới là triết theo nghĩa đầy đủ. Trong khi lao tác có thể lạc nhịp nên cần phải có Tết để cho hợp tiết. Vì thế hai Tết to nhất nhằm vào hai mùa Xuân Thu tức hai mùa của con ngời (trục phân hàng ngang). Còn hai Tết thuộc trục chí là hàn thực và lễ lửa thì coi là tùy thuộc theo quan niệm nhân chủ đặt nặng trục ngang (xem "Triết Lý Cái Đình") Thế là xong cái vụ tháng giêng ăn Tết ở nhà. Còn tháng hai sao? Chữ hai chỉ đất chỉ tiền tài, nên đưa đạo chơi vào cho đừng quá bám vào tiền tài là cái dễ chạy dễ thay chủ. Tuy nhiên vì cờ bạc dễ sa đọa nên xin đổi ra tập nhạc, hoặc học dịch ha
@@@@@@@@@@@@@@@@

Việt Học
Nguyễn Sơn Hà
MÂM NGŨ QUẢ
(Trích từ: Mâm Ngũ Quả http://www.dainam.net/forums/showthread.php?t=39870)
"Mỗi năm, cứ vào dịp Tết Nguyên đán, trên bàn thờ mọi gia đình người Việt đều bày mâm ngũ quả. Với màu sắc rực rỡ, hình dáng độc đáo cùng những ý nghĩa sâu xa, mâm ngũ quả làm cho ngày Tết sinh động hơn, thiêng liêng hơn...
Theo quan niệm của người phương Đông xưa, thế giới được tạo nên từ 5 bản nguyên - gọi là "ngũ hành": kim (kim loại), mộc (gỗ), thuỷ (nước), hoả (lửa), thổ(đất). Tư tưởng cùng hình ảnh "ngũ hành" xâm nhập sâu sắc vào đời sống văn hoá vật chất và tinh thần của các dân tộc phương Đông với rất nhiều biểu hiện - một trong số đó là tục lệ thờ mâm ngũ quả ngày Tết của người Việt Nam.
Mâm ngũ quả truyền thống của người Việt thường chỉ gồm 5 loại quả, được xếp kiểu hình tháp lên đĩa to hoặc mâm, đặt trên bàn thờ. Ngày nay, cuộc sống hiện đại cùng sự giao lưu phong tục làm cho mâm ngũ quả ít nhiều biến đổi: số quả có thể nhiều hơn 5, cách xếp tự do hơn, trang trí hoa lá, cắm nến để tạo ánh sáng, kết những dây đèn điện tử nhiều màu xung quanh... Tất cả các loại quả trong dịp Tết đều có thể đem bày: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, trứng gà, hồng xiêm, táo v.v... Mỗi loại quả mang một ý nghĩa riêng: nải chuối, phật thủ như bàn tay che chở; bưởi, dưa hấu căng tròn, mát lành hứa hẹn năm mới đầy ngọt ngào, may mắn; hồng, quýt rực lên màu sắc mạnh mẽ, tượng trưng cho sự thành đạt...
Mâm ngũ quả ở miền Bắc nhìn chung nhỏ hơn mâm ngũ quả ở miền Nam và không thể thiếu 3 loại quả: chuối, bưởi, quýt (hoặc cam). Mâm ngũ quả miền Nam thì khó có thể thiếu cặp dưa hấu và 4 loại quả: mãng cầu (na), dừa, đu đủ, xoài, bởi vì cầu - dừa - đủ - xoài theo tiếng người miền Nam có nghĩa là "cầu vừa đủ xài" - mong ước phổ biến nhất của họ trong năm mới ! Một số nhà lại bày thêm trên mâm ngũ quả bình thường một chùm sung và quả đu đủ với ngụ ý cầu mong cuộc sống gia đình sẽ luôn "đầy đủ, sung túc".
Mâm ngũ quả làm cho quang cảnh Tết và không gian thờ cúng thêm ấm áp, rực rỡ mà hài hoà với màu xanh mát của dưa hấu, đỏ rực của hồng, nâu mịn của hồng xiêm, vàng tươi của bưởi, cam, dứa... Nó thể hiện sinh động ý nghĩa triết học - tín ngưỡng - thẩm mỹ ngày Tết cùng những ước vọng lạc quan mà mỗi gia đình mang theo khi bước vào năm mới."
Tôi trích bài này để dẫn nhập và dẫn chứng cho chủ đề mà qua bài viết này tôi muốn nhấn mạnh ý nghĩa nguyên thủy của phong tục truyền thống của những lễ tết của Việt Nam và đặc biệt là Tết Nguyên Đán. Nên trước khi đề cập đến ý nghĩa của mâm Ngũ Quả tôi xin nhắc lại đây nguyên nghĩa của hai chữ Truyền Thống mà có lẽ hầu hết người Việt mình chỉ hiểu với nghĩa thông thường là truyền sách, truyền vở, truyền chữ, truyền nghĩa, hay truyền lại cái phong tục tập quán ... thì đó không phải là truyền Thống ! Nhưng Thống là cái Thống Kỷ, Thống Quan, tức cái nguyên lý thống nhất thâm sâu, nó linh động liên tục và hiện diện cách u linh trong tư tưởng, biểu lộ ra bề ngoài qua lời nói, với thái độ và bằng động tác coi như rời rạc nhưng thực ra đều nhịp theo một tiết điệu uyên nguyên, đó là sự vận hành của trời đất qua thời tiết. Do đó mà tiền nhân mới nói : "tùy thời chi nghĩa đại hĩ tai", tức là biết "theo đúng thời mới là (có) nghĩa thì tất là đại tài vậy", cho nên còn nói là "quân tử kiến cơ nhi tác", có nghĩa là chỉ có "quân tử mới biết thời cơ và tác động đúng lúc".
Để nói dân tộc Việt mình từ thời Tần, Hán đến nay, với một lịch sử trên hai ngàn năm đầy những giai đoạn thăng trầm với chiến tranh khói lửa, nên đã bị thất truyền cái Thống Kỷ, Thống Quan đó, nên đâm ra mất thống nhất và tự nhiên là dẫn đến hậu quả khốn cùng của cả một dân tộc cho đến ngày nay mà ai cũng biết ! Cho nên tôi không lạ gì những bài viết có tính chất văn hóa truyền thống dân tộc đều bị sai lạc đối với nghĩa truyền Thống để đừng nói là bẻ quặt hay tuyên truyền xuyên tạc !
Vì vậy tôi viết bài này cũng là phận sự để nhắc nhở cho mọi người Việt mình biết ý nghĩa nguyên thủy của mâm Ngũ Quả mà tìm về Cội Nguồn, nhân dịp ngày đại lễ truyền thống của dân tộc Việt đó là Tết Nguyên Đán sắp tới (năm nay trúng ngày Chúa Nhật 14/02/2010).
Thiết tưởng cũng nên nhắc lại sơ ở đây nguồn gốc của Tết Nguyên Đán không phải là của Tàu hay từ Tàu, vì chỉ cần tự hỏi nếu Tết là của Tàu thì tại sao người Tàu lại không ăn bánh Giầy (Dầy), bánh Chưng hay bánh Tét trong ba ngày Tết, mà chỉ có người Việt mình mới ăn ?? Cho nên bánh Chưng hay bánh Tét (ở miền Nam thay thế bánh Giầy và bánh Chưng) là một món ăn không thể thiếu trong ba ngày Tết, vì nó mang ý nghĩa Tết ! Đó là một sự khác biệt nền tảng mà căn do chính là văn hóa, vì người Tàu đâu có biết chuyện Tiết Liêu, nên làm sao biết cách làm bánh Giầy, bánh Chưng hay biết ăn bánh Tét ! Vì vậy tôi xin tóm tắt cốt chuyện này để cho thế hệ trẻ nếu chưa biết thì nên đọc:
"Ngày xưa, đời Vua Hùng Vương thứ 6, sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua có ý định truyền ngôi cho con. Nhân dịp đầu Xuân, vua mới họp các hoàng tử lại, bảo rằng : "Con nào tìm được thức ăn ngon lành, để bày cỗ cúng tổ tiên cho có ý nghĩa nhất, thì ta sẽ truyền ngôi vua cho". Các hoàng tử đua nhau đi khắp nơi tìm kiếm của ngon vật lạ đem về cho vua cha, với hy vọng mình được thưởng ngai vàng. Trong khi đó, người con trai thứ 18 của Hùng Vương, là Lang Liêu có tính tình hiền hậu, lối sống đạo đức, lại quanh quẩn chỉ tìm ở nhà. Một đêm nọ hoàng tử Lang Liêu nằm mộng thấy có vị Thần đến bảo : "Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành". Lang Liêu sáng tỉnh dậy, vô cùng mừng rỡ. Ông làm theo lời Thần dặn, chọn gạo nếp thật tốt gói thành bánh vuông để tượng hình Đất, bỏ vào nồi chõ chưng chín gọi là Bánh Chưng. Và ông giã xôi gói thành bánh tròn, để tượng hình Trời, gọi là Bánh Giầy. Còn lá xanh bọc ở ngoài và nhân ở trong ruột bánh là tượng hình cha mẹ yêu thương đùm bọc con cái. Đến ngày hẹn, các hoàng tử đều đem thức ăn đến bày trên mâm cỗ. Ôi thôi, đủ cả sơn hào hải vị, nhiều món ngon lành. Hoàng tử Lang Liêu thì chỉ có Bánh Giầy và Bánh Chưng. Vua Hùng Vương lấy làm lạ hỏi, thì Lang Liêu đem chuyện Thần báo mộng kể, giải thích ý nghĩa của Bánh Giầy Bánh Chưng. Vua cha nếm thử, thấy bánh ngon, khen có ý nghĩa, bèn truyền ngôi cho hoàng tử Lang Liêu vì đã biết trình bầy việc ăn uống ngày Tết như hình Trời Đất . Kể từ đó, mỗi khi đến Tết Nguyên Đán, thì dân chúng làm bánh Chưng và bánh Giầy để dâng cúng Tổ Tiên và Trời Đất vì dân chúng đã thấu hiểu triết lý đó nên kêu là vua Tiết Liệu : tiếng này vừa có nghĩa món ăn ngày Tết (tiết), mà cũng hàm ý biết lo liệu đúng tiết điệu của Đất, Trời, Người."
Câu chuyện này ẩn giấu triết lý nhân sinh của Việt tộc, tức con người là kết tinh của linh lực trời đất và hình ảnh vuông tròn với bánh Giầy (tròn) bánh Chưng (vuông) là biểu tượng để nhắc nhở cho chúng ta cái nền tảng của Đạo làm người. Tức muốn làm người thì phải biết trọn vẹn (tri chu) để sống bao Dung mọi tương quan hai chiều đối nghịch của âm dương trong vạn vật như trời đất, sao cho vuông thành tròn thì mới có thể Hòa hợp thiên với địa nơi mình và vũ trụ vạn vật để thành Nhất Thể, thì mình mới thành Nhân tài vì đã hội được Thiên tài với Địa tài là Tam tài. Do đó quan niệm này đã được tổ tiên Hùng Vuơng phổ biến từ thời lập quốc Văn Lang trong dân gian qua câu tục ngữ "mẹ tròn con vuông", để nhắc nhở dân chúng sống Đạo bằng sự thông hiệp với trời đất qua việc cúng tế trời đất tổ tiên, vì vậy mà đến nay người mình vẫn nói "mẹ tròn con vuông" nhưng hầu hết đã quên mất ý nghĩa cao siêu của nó.
Tương tự ý nghĩa mâm Ngũ Quả, cũng từ nhân sinh quan đó nhưng lại tiềm ẩn nguyên lý "ngũ hành" theo tỉ lệ quân thiên là "tham thiên lưỡng địa", tức là 3 trời 2 đất, 3 tròn 2 vuông,... tức 3+2= 5 nên gọi là ngũ. Nên Ngũ hành là triết lý hành động "thuận thiên" theo tiêu chuẩn 3 tình 2 lý, 3 tâm linh (tinh thần) 2 vật chất, hay 3 vô vi 2 hữu vi... cho mọi sự vật cũng như cho con người mà mọi vấn đề bên trong hay bên ngoài đều có tương quan liên hệ trực tiếp hay gián tiếp với toàn thể. Do đó khi con người quan niệm và ý thức được sự hội tụ hay "giao chỉ" của đức trời đức đất nơi mình và biết hành động đúng theo nguyên lý ngũ hành, nghĩa là tác động đúng theo vận hành âm dương của trời đất qua những biểu tượng tương giao sinh khắc như hai cặp Kim-Mộc, Thủy-Hỏa, thì mới thành Nhân Hoàng, tức là vua giống như Tiết Liêu để an bang tế thế, nên được ở giữa thiên hạ còn gọi là Hoàng Cung Trung Thổ. Vì hành Thổ ở trung tâm của Ngũ hành theo sự vận hành của âm dương qua hai trục ngang là Kim-Mộc và trục dọc là Thủy-Hỏa hay còn gọi là Đông-Tây / Nam-Bắc, theo khung Hồng Phạm cửu trù.
"Hiền triết khi đạt Đạo cũng giấu minh triết vào nếp sống của xã hội nên từ đó đã thiết lập ra nhiều thể chế, nhờ đó đời sống được thấm nhuần triết lý : chẳng hạn từ việc cao trọng bậc nhất như lễ tế thiên, cho đến các việc thường ngày ăn vận (giầy vuông, mũ tròn) cũng vâng theo luật vũ trụ đó. Ở đây chỉ có ý nói cách riêng đến nguyệt lệnh là một thể chế biểu lộ nguyện vọng "thuận thiên"." (Kim-Định/Chữ Thời) (Xem bản Nguyệt lệnh dưới đây)
Ngũ Hành
Thủy Hỏa Mộc Kim Thổ.
Ngũ Tiết
Đông Hạ Xuân Thu Tứ Qúy.
Ngũ Phương
Bắc Nam Đông Tây Trung Ương.
Ngũ Tạng
Thận Tâm Can Phế Tỳ
Ngũ Sự
Thị Thính Mạo Ngôn Tư
Ngũ Sắc
Đen Dỏ Xanh Trắng Vàng
Ngũ Vị
Mặn Đắng Chua Cay Ngọt
Ngũ Cung
Vũ Chủy Giốc Thương Cung
Ngũ Số
6 - 7 - 8 -9 - 5
Thiên Can
Nhâm -Qúy- Bính- Đinh- Gíap- Ất- Canh- Tân- Mậu- Kỷ.
Do đó, mâm Ngũ Quả có nghĩa là muốn nhân thành quả tức là muốn đạt quả Đạo làm Người thì phải biết sống bằng ngũ sự (mạo, ngôn, thị, thính, tư), và hành động đúng theo vận hành âm dương qua luật tương giao sinh khắc của ngũ hành (kim mộc, thủy hỏa, thổ) theo đúng thời tiết là ngũ kỷ (tuế, nguyệt, nhật, tinh, số) thì sẽ được ngũ phúc (thọ, phú, khang ninh, hiếu đức, chung mệnh). Đó là cứu cánh của con người là hạnh phúc tròn đầy viên mãn ! Vì vậy mâm ngũ quả đã trở thành mỹ tục như hương hoa đèn nến trong tất cả các dịp "lễ tế giao" với trời đất tổ tiên và đặc biệt là lễ Tết Nguyên Đán.
Cho nên mọi hoa quả đều là hương vị tinh túy của trời đất theo thời tiết, chứ không chỉ có những loại mẳng cầu, dừa, đu đủ, xoài,... để rồi in trí là xin cho "cầu vừa đủ xài" trong năm mới thì đâm ra là mê tín dị đoan ! Vì vậy, phải biết rằng với minh triết là Đạo Việt xây dựng trên nền tảng bất di bất dịch là Âm Dương tượng trưng bởi huyền số 2 mang ý nghĩa Thái Hòa, với cơ cấu vững chắc như kiềng ba chân là Tam Tài tượng trưng bởi huyền số 3 có ý nghĩa Nhân Chủ và nguyên lý "ngũ hành" tượng trưng bởi huyền số 5 là ý nghĩa Tâm Linh, chứng tỏ Việt tộc đã có một nền văn hóa nông nghiệp độc nhất vô nhị với quan niệm con người cao cả siêu việt có chiều kích vô biên ngang hàng với trời đất thánh thần, do đó không hề có mê tín dị đoan. Trái lại, sự mê tín dị đoan nếu có là do bọn Vu nghiễn tuyên truyền, tức là những kẻ vô đạo với văn hóa du mục tới từ phương Bắc, tối ngày cỡi ngựa chạy rông dùng bạo lực để săn bắn, chém giết, giành giựt, xâm chiếm, cướp đoạt, cưỡng bách, đàn áp, hãm hiếp,... nên làm sao có giờ để tịnh tâm suy nghĩ mà tìm hiểu ý nghĩa của sự liên hệ tương quan, thông hiệp, giao hòa, kết hợp,… giữa con người với thiên nhiên ?!

Vì vậy, khi người mang tiếng trí thức viết ra cách vô minh theo dư luận quần chúng mà không hiểu biết ý nghĩa ngũ hành để đi nói "thế giới được tạo nên từ 5 bản nguyên - gọi là "ngũ hành": kim (kim loại), mộc (gỗ), thuỷ (nước), hoả (lửa), thổ (đất)", thì quả là mê tín và đúng là dị đoan khi đi phổ biến tư tưởng "cầu vừa đủ xài" ! Vì dân tộc Việt không bao giờ có đầu óc mê tín như tôi vừa cắt nghĩa ở trên, nên tiền nhân đã nói "tri túc tiện thị túc", tức "biết đủ tức là đủ", do đó không cần cầu xin mà chỉ cần thông hiệp tế giao với trời đất thì có tất cả vạn vật.

Đó là ý nghĩa nguyên thủy của mâm Ngũ Quả, cho nên trí thức vô danh viết bài kiểu huề tiền để tỏ vẻ hiểu biết và phổ biến sự mê tín dị đoan cho thiên hạ như tôi đã dẫn chứng, thì sẽ lãnh quả báo. Vì phần đông ai cũng cho mình là đúng trong chủ quan của mình. Nghĩ rằng đúng mình mới làm, nhưng lỡ nó không đúng mình phải chịu quả báo ! Vì có lời chép rằng : "Ý nghiệp thể hiện qua lời nói trở thành khẩu nghiệp. Ý nghiệp thể hiện qua hành động trở thành thân nghiệp. Nếu cái nghiệp này tràn lan gây một tầm ảnh hưởng lớn rộng, kéo theo nhiều sai lầm khác, thì nghiệp càng dày càng sâu, quả báo càng lớn, rồi phải chịu tác động bởi luật Trời, bởi luật nhân quả để dạy phần hồn học hỏi tiến hóa mà thôi !" (TĐGCL)


Viết xong, ngày 22 tháng 01 năm 2010.
(tức mồng 8 tháng chạp năm Ký Sửu)

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
Việt Học
Nguyễn Sơn Hà
TRIẾT LÝ ÔNG TÁO
Truyền thống Việt Nam có một trong những tục lệ rất đẹp, rất hay nên gọi là phong tục, đó là tục "tiễn đưa Ông Táo" về Trời, mà người miền Bắc gọi là Chạp ông Công. Mỗi năm cứ một tuần trước Tết là ngày 23 tháng chạp âm lịch, mỗi nhà đều lo nấu nướng, quét dọn cái bếp (nhất là ở nhà quê) để "tiễn đưa ông Táo" và sau đó đi chợ Tết mua sắm để sửa soạn ăn Tết. Nguồn gốc phong tục này theo tôi nghĩ đã có ít nữa từ thời tổ tiên Hùng Vương lập quốc Văn Lang với nền văn hóa nông nghiệp, vì vết tro của đống rơm bị đốt cháy đã để lại dấu văn hóa nông nghiệp trong cổ tích truyền rằng :
"Ngày xưa có hai vợ chồng nhà nọ rất nghèo khổ. Chồng tên là Trọng Cao, vợ là Thị Nhi. Họ lấy nhau đã lâu mà không có con, cho nên thường buồn phiền cãi lẫy với nhau.
Một hôm Trọng Cao quá tức giận mà đánh vợ. Tức mình, Thị Nhi bỏ nhà ra đi, rồi gặp một chàng trai là Phạm Lang, anh này đã dùng lời ngon ngọt và khéo léo quyến rũ được Thị Nhi. Hai người ăn ở với nhau thành vợ chồng.
Khi Trọng Cao hết giận, thấy vợ bỏ đi mất, liền đi tìm kiếm khắp nơi, nhưng không thấy tăm hơi, buồn rầu bỏ công ăn chuyện làm, ra đi làm người hành khất để đi tìm vợ.
Một hôm, Trọng Cao đến một nhà khá giả xin ăn, bà chủ nhà đem cơm ra cho. Thì ra đó là Thị Nhi. Hai người nhận ra nhau, tình xưa nghĩa cũ dễ nào quên. Thị Nhi hối hận vì đã lấy Phạm Lang. Họ đang hàn huyên thì bất ngờ người chồng mới là Phạm Lang từ ngoài đồng đi làm về, sợ Phạm Lang hiểu lầm Thị Nhi mới nói Trọng cao chui vào ẩn trong đống rơm.
Phạm Lang về nhà để cốt lấy tro bón ruộng, nên đốt đống rơm lấy tro. Trọng Cao vì đường xa mỏi mệt đang say ngủ trong đống rơm ấy bị chết cháy, người vợ cũ là Thị Nhi, thấy vậy cũng lao vào để cứu Trọng Cao nhưng bị lửa cháy rồi chết. Phạm lang thấy vợ bị cháy cũng lao mình vào đống rơm đang cháy ấy để cứu vợ, nhưng không may cũng bị chết luôn.
Trời thấy ba người có tình nghĩa với nhau mới phong cho làm Táo Quân, và phân chia mỗi người một việc.
- Phạm Lang là Thổ Công trông lo việc bếp.
- Trọng Cao là Thổ Địa trông nom việc nhà.
- Thị Nhi là Thổ Kỳ trong nom việc chợ búa."
(nguồn internet)
Lại có một lối kể và diễn giải khác :
"Theo tục cổ truyền của người Việt thì Táo quân gồm hai ông và một bà, tượng trưng là 3 cỗ, "đầu rau" hay "chiếc kiềng 3 chân" ở nhà bếp. Vào ngày này, Táo quân sẽ lên thiên đình để báo cáo mọi việc lớn nhỏ trong nhà của gia chủ với Thượng Đế (hay Ông Trời). Táo quân cũng còn gọi là Táo công là vị thần bảo vệ nơi gia đình mình cư ngụ và thường được thờ ở nhà bếp, cho nên còn được gọi là Vua Bếp. Vị Táo quân quanh năm chỉ ở trong bếp, biết hết mọi chuyện trong nhà, cho nên để Vua Bếp "phù trợ" cho mình được nhiều điều may mắn trong năm mới, người ta thường làm lễ tiễn đưa ông Táo về chầu Trời rất trọng thể. Lễ vật cúng Táo công gồm có: mũ ông Công ba cỗ hay ba chiếc: hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà. Mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà thì không có cánh chuồn. Những mũ này được trang sức với các gương nhỏ hình tròn lóng lánh và những giây kim tuyết màu sắc sặc sỡ. Để giản tiện, cũng có khi người ta chỉ cúng tượng trưng một cỗ mũ ông Công (có hai cánh chuồn) lại kèm theo một chiếc áo và một đôi hia bằng giấy. Màu sắc của mũ, áo hay hia ông Công thay đổi hàng năm theo ngũ hành. Thí dụ:
+ Năm hành kim thì dùng màu vàng
+ Năm hành mộc thì dùng màu trắng
+ Năm hành thủy thì dùng màu xanh
+ Năm hành hỏa thì dùng màu đỏ
+ Năm hành thổ thì dùng màu đen
Những đồ "vàng mã" này (mũ, áo, hia, và một số vàng thoi bằng giấy) sẽ được đốt đi sau lễ cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp cùng với bài vị cũ. Sau đó người ta lập bài vị mới cho Táo Công.
Theo tục xưa, riêng đối với những nhà có trẻ con, người ta còn cúng Táo quân một con gà luộc nữa. Gà luộc này phải thuộc loại gà cồ mới tập gáy (tức gà mới lớn) để ngụ ý nhờ Táo quân xin với Ngọc Hoàng Thượng Đế cho đứa trẻ sau này lớn lên có nhiều nghị lực và sinh khí hiên ngang như con gà cồ vậy!
Ngoài ra, để các ông và các bà Táo có phương tiện về chầu trời, ở miền Bắc người ta còn cúng một con cá chép còn sống thả trong chậu nước, ngụ ý "cá hóa long" nghĩa là cá sẽ biến thành Rồng đưa ông Táo về trời. Con cá chép này sẽ "phóng sinh" (thả ra ao hồ hay ra sông sau khi cúng).
Ở miền Trung, người ta cúng một con ngựa bằng giấy với yên, cương đầy đủ. Còn ở miền Nam thì đơn giản hơn, chỉ cúng mũ, áo và đôi hia bằng giấy là đủ.
Tùy theo từng gia cảnh, ngoài các lễ vật chính kể trên, người ta hoặc làm lễ mặn (với xôi gà, chân giò luộc, các món nấu nấm, măng...v...v) hay lễ chay (với trầu cau, hoa, quả, giấy vàng, giấy bạc..v...v..) để tiễn Táo công.
Sự tích Táo quân bắt nguồn từ Trung Hoa, truyện đã được "Việt Nam hóa" với nhiều tình tiết khác nhau. Tuy nhiên, các câu truyện vẫn nói lên "tình nghĩa yêu thương" giữa một người vợ và hai người chồng cũ và mới. Chính vì những mối ân tình đó mà ba người đều đã quyên sinh vì nhau. Thượng đế thông cảm mối tình sâu nghĩa đậm này đã cho về bếp núc ở gia đình... Bài vị thờ vua Bếp thường được ghi vắn tắt là "Định Phúc táo Quân" nghĩa là thần định mọi sự hạnh phúc." (nguồn internet)
Chỉ qua hai trích dẫn trên về tích Ông Táo cho ta thấy hầu hết người Việt mình vẫn còn tin rằng văn hóa mình là của Tàu và sự tích Táo quân đã được "Việt Nam hóa", do đó mà không còn mấy ai hiểu biết ý nghĩa Cội Nguồn của tục lệ này, nên ai nấy cứ nhắm mắt tin theo dư luận quần chúng tha hồ diễn giải sao cũng được và mình cứ nghe rồi làm theo người khác cho giống người ta mà không cần tự hỏi để biết tại sao, thì quả thật là mình đã mất gốc !!!
Vì vậy mà tôi cảm thấy có phận sự viết bài này để cho người Việt mình biết ý nghĩa nguyên thủy của phong tục Ông Táo, và để khẳng định ngược lại với dư luận của mọi người là văn minh của Tàu ngày nay là do văn hóa của Việt Nam. Vì "ngày nay đã có nhiều học giả lớn trên thế giới như Wilhelm Soleheim, Carl Sauer, William Meacham, David Keightley, KC Chang, Paul Mus, triết gia Kim Định, David Needham Đai Học Cambridge với "Science and Civilisation in China" Đại Học Berkeley với "The Origins of Chinese Civilisation", Stephen Oppenheimer với Địa Đàng ở Phương Đông … Các Giáo Sư về gene và DNA thì có Giáo Sư JY Chu, giáo Sư SW Ballinger… Tất cả đã đi đến một kết luận đảo ngược là "Bách Việt làm chủ văn hóa Tàu trước người Tàu. Văn minh Tàu đến sau hòan chỉnh Việt Nho cũng như làm sa đọa thành Hán Nho" - "Muốn hiểu về văn minh Tàu thì phải hiểu văn hóa Bách Việt trước" – "Người Việt Nam là giống dân cổ nhất trong vùng Đông Nam Á (trong khi người Hán là giống dân mới nhất) v.v …" (VKT/An-Việt).
Vả lại gần đây (2007), trong cuốn "Sách Bách Việt Tiên Hiền Chí – Lĩnh Nam Di Thư của sử gia Âu Đại Nhậm viết: "Vua Vũ đi khắp thiên hạ, nhận định địa lý hình thể, địa lý nhân văn, rồi trở về nước Việt, họp chư hầu bàn định kế hoạch hưng quốc an dân". Vua Đại Vũ là người Việt, lập nên triều Hạ rồi sau đó mới tới nhà Thương và nhà Chu. Tới thời nhà Chu về sau, người Tầu xua quân tiêu diệt các dân tộc khác, chiếm lấy đất đai để mở rộng biên cương thành một nước Tầu to lớn như ngày nay.
Theo sử liệu, toàn vùng châu thổ sông Dương Tử (Trường Giang – Chang Jiang River) mênh mông, ước chừng gần 1/2 lãnh thổ Tầu ngày nay, là đất của nòi Bách Việt. Từ thời nhà Chu tới thời nhà Hán, người Tầu liên tục xâm lăng, tiêu diệt giống Việt. Cho đến ngày nay Việt tộc còn bảo chủng được ở cõi Việt Nam, một phần ở Cao Ly, một phần ở xứ Phù Tang (Nhật Bản), một phần ở Đài Loan (thổ dân nguyên thủy) và trên 17 triệu người tộc Tráng tồn tại tại Trung Hoa.
Sử liệu , ghi rõ: "History of China: 5000 B.C. Farmers along the Chang Jiang (Yangtze River) are the first to grow rice."
Lúa gạo ngày nay cả nhân loại ăn hàng ngày do tổ tiên người Việt truyền lại.
Ông Hoàng Đình Khuê, một chuyên gia Hán Nôm, phát biểu trưng nhiều sử liệu trước cử tọa tham dự buổi ra mắt sách, chứng minh những công trình do người Việt sáng tạo, đóng góp vào cái mà ngày nay thế giới gọi là văn minh Trung Hoa.
Ông nêu các công trình nổi bật như việc xây dựng thành Bắc Kinh, thủ đô Trung Hoa, là do kiến trúc sư trưởng Nguyễn An, một người Việt đảm trách. Rồi nhà Tống học cách tổ chức binh bị của nhà Lý nước ta. Rồi nhà Minh phong cho Hồ Nguyên Trừng 2 chức bộ trưởng quốc phòng và xây dựng để trả công cho Trừng mang bí kíp làm súng đại bác của nhà Trần sang dâng nộp.
NGƯỜI VIỆT PHÁT MINH RA GIẤY VIẾT CHO NHÂN LOẠI
Trong số 106 nhân vật tiên hiền của người Việt được liệt kê trong Bách Việt Tiên Hiền Chí có người làm thầy của vua nhà Hán, có người là tư tưởng gia, có người rèn đệ nhất danh kiếm lừng danh thiên hạ, có người là danh tướng lẫy lừng.
Nổi bật nhất là nhà khoa học Thái Luân, người phát minh ra giấy viết ngày nay cả thiên hạ đều dùng và nhớ ơn ông. Lâu nay người Tầu đã nhận Thái Luân là người Tầu nhưng với sử liệu minh chứng hẳn hoi trong Bách Việt Tiên Hiền Chí thì ông Thái Luân là người Việt.
Các danh tướng khai quốc công thần phò Lưu Bang lập nên nhà Hán như Hàn Tín, Tào Tham, Tiêu Hà, Anh Bố v.v... cũng đều là người Việt. Còn nữa, nhiều nhân vật xưa nay người Tầu vẽ râu, kẽ mắt cho là có công dạy bảo cho người mình cầy cấy làm ruộng như Tích Quang, Nhâm Diêm thì trong Bách Việt Tiên Hiền Chí đưa ra bằng chứng Nhâm Diên bái lạy tiên hiền Việt tộc làm thầy." (Trần Lam Giang giới thiệu Bách Việt Tiên Hiền Chí)
Do đó, chúng ta cần phải biết những khám phá mới về cội nguồn dân tộc để đừng có vô tình vì u mê không chịu học hỏi mà đi phủ nhận nguồn gốc của mình thì không khác gì "rước voi về dày mả tổ" để chà đạp tiền đồ văn hóa dân tộc mà tổ tiên đã khổ công tạo dựng để trăn trối lại cái gia tài vô giá đó, vì là một kho tàng văn hóa vô tận vô biên ! Cho nên qua bài viết này tôi mạo muội chứng minh cho mọi người cái phong tục tiễn đưa Ông Táo là của Việt Nam và đồng thời cắt nghĩa vì sao nó chuyên chở một giá trị vô biên.
Như tôi đã diễn giải nhiều lần trong các bài viết của tôi, là tổ tiên Việt tộc đã tìm được một "nhân sinh quan" độc nhất vô nhị trên đời này, đó là con người được quan niệm bằng sự phối hợp, hội tụ của Khí còn gọi là điển, điện, từ trường, linh lực, đức,... của thiên địa, trời đất với vũ trụ vạn vật là một Âm một Dương nên tổ tiên gọi là Đạo (nhất âm nhất dương chi vị Đạo), là Đạo Thể hay Nhất Thể. Hay nói cách khác là từ nguyên lý Vô cực nhi Thái cực tức Không mà lại Có, rồi Thái cực sinh Lưỡng nghi, tức là có Một mà phân định thành Hai, có Âm có Dương rồi phân tán ra vạn triệu, rồi vạn triệu quay về có Một, nên còn nói là "nhất bản tán vạn thù, vạn thù quy nhất bản". Đó là guồng máy Âm Dương, là quy luật tất yếu, biến hóa, siêu việt, bất di bất dịch của Càn Khôn, mà khoa vật lý học ngày nay cũng đã công nhận qua các khám phá về nguyên tử với thuyết tương đối (relativism), và thuyết lượng tử (quantum theory),...
Nhân sinh quan đó đã được tổ tiên đúc kết, ẩn giấu ý nghĩa, rồi ghi khắc lại bằng cái "bia miệng", nghĩa là truyền miệng qua tiếng nói với vần thơ "lục bát" bằng "ca dao” mà trên đời này chỉ có Việt tộc mới có (chứ Tàu không có thơ lục bát) ! Nên ai đi nói văn hóa phong tục Việt Nam là từ nguồn gốc Trung Hoa căn cứ theo tài liệu sách vở tham khảo, thì chỉ là "mọt sách" vì chưa biết quảng vấn và thận tư nên không thể thấu hiểu và minh biện được ! Mà hễ điều gì không minh biện được với nền tảng bất di bất dịch của trời đất và cơ cấu vững chắc của vạn vật vũ trụ thì chỉ là ngụy biện !! Vì nếu không biết được thể thơ "lục bát" trong ca dao là từ quan niệm căn bản "tham thiên lưỡng địa" tức 3 trời 2 đất, của nguyên lý "ngũ hành" (3+2=5) đã được cơ cấu hóa theo Kinh Dịch và được ghi khắc lại trên mặt Trống Đồng, thì làm sao mà minh biện ??
"Vì thế xa xưa Trống Linh Cổ có 6 mặt và có cái cả 8 mặt. 8 mặt chỉ Trời (8 gió của Kinh Dịch) 6 mặt chỉ Đất (lục phương)*.
*Thứ trống này gọi là Linh Cổ được nói đến trong sách Mục Thiên Tử truyện, chương 5. Linh Cổ có 6 mặt nhưng cũng đựơc trình bày như trống kép 3 (6 mặt) và được dùng để tế thần Đất (nhờ Thổ Bá có ba con mắt).
Còn trống 8 mặt cũng gọi là trống sấm để tế Trời. Lẽ ra 6 Trời 8 Đất hay 3 Trời 4 Đất chứ sao lại 8 Trời 6 Đất. Thưa ở đây theo luật Giao chỉ là theo dụng mà không theo thể (thể viên dụng phương, thể âm dụng dương) 3 Trời dương nhưng dụng 4 vuông. 4 Đất âm nhưng dụng dương.
Vì luật Giao chỉ đó mà Phục Hy dương lại cầm cái củ vuông, bà Nữ Oa âm lại bồng cái quy tròn (diễn nôm là ông giò miếng chả, bà giả miếng nem, nem Thủ Đức gói khá tròn!). Còn nhiều rắc rối khác nên không lạ con cháu mất trọn ý thức về bộ cơ cấu uy linh của mình. Chúng tôi đạt cố tìm lại dấu vết trong hai quyển Kinh Hùng Khải Triết và Sứ Điệp Trống Đồng.
Nhưng xin hỏi 6-8 liên hệ với Ngũ Hành chỗ nào? Thưa đó là liên hệ ngầm có đầy trong các số cơ cấu là loại số cũng đầy uyển chuyển linh động. Vậy 6-8 cũng là 3-4 (cặp đôi) mà 3-4 cũng chính là 3-2 mà 3-2 là số 5, số 5 kép bởi 3 Trời 2 Đất. Hai Đất cũng có thể là 4 Đất, hai số có thể dùng thay nhau: 2 hay 4 cũng được. Nói 3+2 (vài ba) hay 3-4 cũng là một. Nhà Phật nói "tam tế tứ đại" = 3 cái tế vi chỉ Trời, chỉ cái gì vô hình siêu linh, tứ đại là 4 cái thô đại chỉ Đất.
Đó là liên hệ ngầm giữa 6-8 (ra 3-4) với Ngũ Hành. Ngũ Hành thành bởi 3-2. 3 chỉ nhân chủ, 2 chỉ bước lưỡng hành : hành trong cõi hiện tượng lẫn hành trong cõi vô hình : có vậy mới ra lưỡng thê = "amphibious" gồm cả cái sống của phàm ngã lẫn siêu ngã. Ta thấy tính chất ghê sợ của Hành Ngũ cũng biệu thị bằng số vài ba, 3+4 hay 6+8 sâu xa dường nào, thẩm thấu tới tận Trời cùng Đất. Có ngày chúng ta sẽ tham luận về tính chất thiên biến vạn hóa của hình thái song trùng kép này.
Hôm nay chỉ xin áp dụng bộ số vài ba vào ngữ lý. Ta biết song trùng là nhịp đầu, nhân chủ là nhị kép một, vài ba là nhịp kép hai. Ta đã thấy tiếng Việt phản chiếu hai nhịp đầu (song trùng và nhân chủ). Bây giờ đến nhịp vài ba nó cũng phản chiếu cách kỳ diệu trong thể thơ lục bát (6 là 3 cặp, 8 là 4 cặp). Hãy mở truyện Kiều ra đọc những câu lục bát tuyệt vời :
Trăm năm / trong cõi / người ta.
Chữ tài / chữ mệnh / khéo là / ghét nhau.
(đánh dấu phân để thấy câu đầu có 3 cặp, câu sau có 4 cặp)
Cơ cấu nói bằng số vài ba hay nói bằng hình tròn vuông giao hợp, hoặc cụ thể cùng cực là làm hai chiếc bánh dầy bánh chưng, hoặc muốn sổ nho thì "thiên viên địa phương" đều cũng một cơ cấu. Vậy cơ cấu đã hiện thân cách kỳ diệu vào ngôn ngữ qua thể thơ lục bát trong cách gieo "yêu vận" tức câu trên không gieo vận vào cuối câu mà lại gieo vào lưng vào lòng câu sau :
Trăm năm trong cõi người ta
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
Vậy mới là tình thâm chứ ! Đọc lên như thầm bảo "yêu em anh để trong lòng (trong là) mà không để ngoài da đâu ! Em đừng có ngại ! Thật là bất ngờ, thảo nào thể lục bát được nhìn nhận là thể thơ độc nhất nói lên đức tính An Vi ở chỗ gieo toàn vần bằng : dấu hiệu của an lạc siêu linh.
Xem ra thể thơ này cũng có trong nhiều chi của đại chủng Việt vì thấy hiện diện trong nhiều chi khác và có thể ngờ là đã đựơc phản chiếu vào trống đồng Ngọc Lữ nơi vòng hoa văn giữa gồm 14 con chim chia hai bè : một bè 6, bè kia 8. Phải chăng chúng đang ngâm thơ lục bát. Ít ra lục bát đang manh nha? Vì thế mà chúng có thái độ siêu thoát trần tục để đi về miền thái cực linh thiêng.
Dầu sao mặc lòng, tức dầu 6-8 con chim có phản chiếu lối thơ lục bát hay không, nhưng không ai chối cãi rằng đó là thể thơ đặc trưng của Việt tộc, gói ghém cả hai bộ số 2 và 3 cũng như cơ cấu kép vài ba. Có thể lối đó đã manh nha từ buổi bình minh với nhịp trống quân khai quốc. Câu sáu có thể chỉ bè nam (3 cặp từ) câu 8 bè nữ (4 cặp từ) tức là đã từ lâu đời lắm. Chính vì vậy mà lòng ta nao nao ngây ngất khi đọc những câu lục bát trong Kiều nhất là khi gặp những chữ đi đôi như nao nao, nho nhỏ, sè sè… Mỗi cặp đôi xuất hiện như nhịp cầu 2 mối : một mối bắc bên có mối kia cắm vào hư không làm cho ta như chạm vào cõi u linh bát ngát.
Nao nao dòng nước uốn quanh.
Nhịp cầu nho nhỏ dưới ghềnh bắc ngang.
Sè sè nắm đất bên đường.
Dầu dầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.
(trích tác phẩm Văn Lang Vũ Bộ của triết gia Kim-Định)
Tôi phải trích dẫn như trên để chứng minh cái căn do cho ai còn u mê rồi cứ tưởng nguồn gốc văn hóa Việt Nam là của Tàu. Vả lại những cái tên Trọng Cao của người chồng với Thị Nhi của người vợ và tên Phạm Lang của người chồng mới trong câu chuyện không phải là tình cờ hay ngẫu nhiên đâu, nhưng là ẩn chứa ý nghĩa "cao trọng" của nghĩa vợ chồng và tình yêu tha nhân. Vì Thị Nhi có nghĩa là dòng họ Thị còn gọi là "thị tộc" tức là đề cao (thời) thể chế Mẹ làm chủ nên gọi là Thị. Còn Phạm Lang tức là người (lang) "mẫu mực" khuôn phép (phạm) ở gần mình có nghĩa là người giống mình tức là tha nhân. Nên cổ tích Ông Táo được tổ tiên đặt ra là để dạy mình sống Đạo làm người, tức là phải biết sống đạo nghĩa vợ chồng là cao trọng, quý trọng đàn bà và yêu thương tha nhân như chính mình là mẫu mực tốt đẹp. Đó là đặc tính của văn hóa nông nghiệp của Việt tộc.
Vì vậy dựa vào nền tảng "vài ba" câu thơ lục bát đó qua ca dao tôi cũng sẽ chứng minh nguồn gốc phong tục Ông Táo về trời là của Việt tộc, vì ca dao có câu :
Trăm năm bia đá cũng mòn
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ
Nên như tôi đã nói ca dao là một kho tàng vô giá vì nó ẩn chứa một triết lý nhân sinh tuyệt diệu và độc nhất vô nhị, và theo tôi được biết là không có một dân tộc nào khác có được mà chỉ có Việt tộc mình. Nên có thể nói đó là một ân huệ mà trời ban cho dân tộc Việt vì đã biết "trông"... tức là biết suy nghĩ bằng "tâm tư" như ca dao có câu :
Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cứng đá mềm
Trời yên bể lặng mới yên tấm lòng
Vì qua những câu ca rất tầm thường như ta thấy ở trên nhưng ẩn chứa cả một nhân sinh quan, là con người với trời đất vũ trụ vạn vật có liên hệ tương quan nhiều bề, có nghĩa là dưới nhiều khía cạnh... nhưng nếu con người biết nhìn cách nhất quán để phối hợp với tòan thể thì sẽ biết sắp đặt đúng chỗ mọi sự và tự nhiên là sẽ có thái hòa, tức là hạnh phúc tràn đầy viên mãn. Nên từ tính chất tiềm ẩn triết lý nhân sinh sâu xa đó, còn gọi là Đạo làm người qua ca dao, ta có thể suy ra hai câu ca dao sau đây cũng ẩn chưa cả một nền minh triết Việt, mà tôi sẽ mạo muội diễn giải tiếp theo sau :
Thế gian một vợ một chồng (1)
Nào như vua bếp hai ông một bà (2)
Qua cách nói bình dân của câu trên (1) ai cũng hiểu và công nhận theo nghĩa đen là ở đời, người ta chỉ có một vợ một chồng. Nhưng nghĩa bóng lại ám chỉ đó là nền tảng của Đạo, như câu "nhất âm nhất dương chi vị Đạo", do đó mới nói nghĩa đạo vợ chồng là Cao Trọng, hay ca dao cũng có câu :
Cây ngô nghe sấm nứt chồi,
Đạo chồng nghĩa vợ, giận rồi lại thương.
Nên khi đọc tiếp câu dưới (2) ta thấy ngay cái ẩn ý nằm ở những chữ "vua bếp" và "hai ông một bà". Vì nếu hiểu theo nghĩa đen thì "vua bếp hai ông một bà" không có nghĩa gì hết, nhưng nếu hiểu với nghĩa bóng thì ta thấy ngay ẩn nghĩa "vua bếp" ám chỉ Ông Táo, nhưng còn "hai ông một bà" là ý nghĩa gì ?? Vì hễ "mạc hiện hồ ẩn, mạc hiển hồ vi", tức "không gì hiện rõ bằng cái ẩn tàng, không gì tỏ rõ bằng cái tế vi", cho nên chính cái chỗ ẩn vi khó hiểu này lại tỏ rõ cái nguyên lý "Thái cực sinh Lưỡng nghi", cho ai đã hiểu nghĩa "một vợ một chồng" tức "nhất âm nhất dương". Nên "hai ông" tức là "lưỡng nghi" và "một bà" tức là "thái cực". Hay có thể nói cách khác "hai ông" đó tức là ông trời với ông địa, còn "một bà" đây tức là "bà chúa" hay còn nói nôm na là "bà ba" nói lên ý nghĩa "tam tài" mà có lẽ ai cũng biết, đó là "thiên-địa-nhân". Nói là ba, vì là "hai ông một bà" nhưng thật ra cũng chỉ có hai, vì cặp "thiên với địa" tuy hai mà một, nên cặp "nhân với thiên địa" tuy cũng hai mà một. Đó là nguyên lý mẹ của vạn vật với lưỡng cực tính, hay đặc tính song trùng lưỡng hợp còn gọi là "lưỡng nhất tính". Do đó mà ca dao cũng có câu :
Mình với ta tuy hai mà một
Ta với mình tuy một mà hai
Vì vậy, "vua bếp hai ông một bà" là ám chỉ ông Táo, vì chữ "táo" viết với bộ "huyệt" có nghĩa là cái bếp ngày xưa ở nhà quê với kiềng ba chân nên được ví như là hai ông một bà, nhưng cũng có nghĩa con người với trời đất là "tam tài" như đã cắt nghĩa ở trên.
Cho nên không phải tự nhiên mà mỗi năm ngày Ông Táo về Trời lại cứ là ngày 23 tháng chạp (12), vì 2-3 hay "vài ba" nhắc lại ý nghĩa ngũ hành với 3 trời 2 đất, là triết lý sống Đạo làm Người tức là hành động sao cho "thuận thiên" theo vận hành của "âm dương" trong vũ trụ để con người với vạn vật được Thái Hòa. Có nghĩa là phải sống cách Nhân Chủ bằng Tâm Linh thì con người mới được hạnh phúc tròn đầy viên mãn, tức là đạt Đạo Thể Viên Dung vậy ! Do đó phong tục "tiễn đưa ông Táo" vào dịp cuối năm chính là dịp để nhắc cho con người nhớ phải sống Đạo làm người ở đời này, tức là sống quy tâm trở về Cội Nguồn của mình là Tạo Hóa, giống như Ông Táo về Trời gặp lại Ngọc Hoàng Thượng Đế vậy. Cho nên lễ tiễn đưa Ông Táo là thời điểm để sống bằng tâm tình theo tiết điệu của Trời Đất để chuẩn bị đón Tết trong bầu khí tế giao thông hiệp với thiên địa vũ trụ vạn vật Nhất thể ! Nên việc tiễn đưa ông Táo thật đúng là thuần phong mỹ tục, được xây dựng trên nền tảng văn hóa nông nghiệp của Việt tộc, là dân tộc đã tìm ra gạo đầu tiên và lưu truyền để nuôi nhân loại tới ngày nay như đã được dẫn chứng bởi sử liệu National Geographic Magazine (Hoa Kỳ). Do đó, phong tục "tiễn đưa Ông Táo" về Trời chuyên chở một giá trị vô biên nên không thể nói là mê tín dị đoan với nguồn gốc từ Trung Hoa được !!!
Ngoài y phục với hành trang cho Ông Táo về Trời mà dân gian thường bày vẽ nhau theo thói quen bằng mũ cánh chuồn với đôi hia vuông thì cũng là ý nghĩa Đạo. Vì cái mũ cánh chuồn chỉ nét Thiên, rồi hai tay cầm thẻ ngà trước ngực (thay thế bằng sớ táo quân) chỉ nét Nhân sau đến đôi giày vuông chỉ Địa. Đó chính là ý nghĩa tam tài gồm Thiên-Địa-Nhân.
Địa chỉ bằng đôi giày vuông. Vuông chỉ đất, tức địa phương. Đây là điểm đặc biệt nhất của Đạo Việt (hay Đạo Nho) là không bao giờ ly lìa khỏi Đạo nên lúc nào cũng "đầu đội trời, chân đạp đất", như sách có câu : "Đạo giả dã, bất khả tu du ly dã. Khả ly, phi Đạo dã"(T.D.), có nghĩa "Đạo là Đạo, không thể xa lìa giây phút. Nếu xa lìa được không phải là Đạo" !
Còn tại sao lại cúng Ông Táo với con cá chép ? Vì là ca dao có câu :
Một ngày ở với người khôn
Cũng như con cá vượt môn hóa rồng
Cá mà hóa hành rồng thì cả là một chuyện hy hữu, vì cá chép thì ai cũng biết, nhưng rồng thì từ tạo thiên lập địa đến giờ ai nào có thấy đâu ?!! Vậy thì sao ca dao lại nói "cá vượt môn hóa rồng" ? Thưa đó là ý nghĩa việc cúng tế, nên khi cúng Ông Táo con cá chép là có ý nói con người phải biết tế tự kính, tức là phải sống quy tâm để biết mình thì mới có thể biến hóa cái tiểu ngã của mình thành Đại Ngã Tâm Linh, nghĩa là mới vượt lên được tới chiều kích vô biên, như là "cá vượt môn hóa rồng" lên trên mây trên trời vậy.
Còn nói nhà có trẻ con thì cúng Ông Táo một con gà trống luộc mới tập gáy để xin cho đứa con nít lớn lên có nghị lực và sinh khí như con gà trống là dị đoan ! Nhưng nên hiểu với nghĩa con gà trống thuộc loài chim, mà chim biểu tượng cho tiên, nên cúng cá với chim biểu tượng cho Rồng với Tiên, tức là để nhớ trời đất nơi mình khi cúng tế thì mới là chí lý. Chứ nói tào lao không đúng nghĩa Đạo thì là hoàn toàn mê tín mà thôi ! Vả lại tôi đã nói dân tộc Việt mình không hề có mê tín dị đoan, vì đã có Đạo Việt là Minh Triết, nên nếu mình đã có minh triết với ý thức tam tài, tức quan niệm con người cực kỳ to lớn ngang hàng với trời đất, thần thánh, tiên phật, thì làm sao có thể mê tín ba cái chuyện dị đoan được ??!
Đó là triết lý Ông Táo mà tôi đã mạo muội diễn giải và dẫn chứng như trên, để cho ai nếu đọc được bài này thì ráng nhớ làm lễ "tiễn đưa Ông Táo" về trời kể từ năm nay, nếu đã bỏ mất từ lâu hay chưa hề sống tục lệ này (vì không hiểu nghĩa và cho là dị đoan) thì rất nên làm. Vì đó là dịp để cho mình sống quy về Cội Nguồn để thông hiệp và lãnh nhận ơn đức của Trời. Ngoài ra cũng mong cho người Việt "trí thức" ("viết báo" hại) đọc được bài này để đừng có viết bậy bạ nữa ! Vì phần đông ai cũng cho mình là đúng trong chủ quan của mình. Nghĩ rằng đúng mình mới làm, nhưng lỡ nó không đúng mình phải chịu quả báo ! (KTC/Chân Lý)
Viết xong, ngày 22 tháng 01 năm 2010.
(tức mồng 8 tháng chạp năm Kỷ Sửu
@@@@@@@@@@@@@@

CUỐI NĂM BÀN CHUYỆN TẾT TA TẾT NGƯỜI
Mường Giang
Không riêng gì dân tộc VN mà hầu như khắp mọi nơi trên thế giới, đâu đâu người ta cũng đều coi trọng đêm giao thừa. Ðây là khoảng thời gian thiêng liêng nhất trong năm, mà cũng thật là ngắn ngủi, để con người tịnh tâm ôn lại đời quá khứ vì mỗi năm thêm tuổi, càng đuổi xuân đi, buồn vui lẩn lộn. Xưa nay lẽ trời đất không đổi dời, có bắt đầu thì cũng phải có kết thúc, thời gian cứ chạy long bong để rồi hội ngộ tại cái mốc cuối cùng của năm là phút giây trừ tịch. Tính ra, thế giới sắp bước vào thế kỷ XXI được mười năm với nhiễu nhương loạn lạc vì thiên tai, chiến tranh và khủng bố. Nhưng dù gì chăng nửa, nói chung hầu hết đều mừng năm mới rất vui nhộn. Tóm lại, Xuân-Tết vẫn là nguồn hạnh phúc chung của nhân
‘...Quẩn quanh đã bắt đầu đì đẹt
pháo nổ xen trong điệu trống lân
khắp bếp bề bề măng, cốm, mứt
nhà trên cha vịnh bức tranh xuân
Giao thừa ngồi đợi chuông chùa vọng
giữa bước nàng xuân lộng nỏn nường
hương rợp xiêm y rền nhạc ngựa
trần gian mở hội đón tiên nương
Hừng sáng cả nhà đi hái lộc
mông mênh đất tỏa ngát hương trầm
pháo hồng mừng tết bay trăm lối
bổng tiếng gà vang báo đổi năm.. ’ ’
(thơ MG)
+ Những khác biệt của nhân loại trong việc tính thời gian :
Xưa nay ta vẩn tưởng thiên hạ sống trên trái đất, nếu không xài âm lịch thì sử dụng dương lịch mà người VN quen gọi là tết tây hay tết ta. Thật sự không phải vậy vì mỗi dân tộc đều có riêng cách nghĩ và khoảng thời gian riêng của họ, dù là một quốc gia độc lập hay đang sống dưới ách nô lệ.
Với Tây Tạng một quốc gia theo Phật Giáo mật tông, có nền độc lập lâu đời đã bị Trung Cộng cưỡng chiếm vào năm 1949, thì năm 2010 mà nhân loại sắp bước tới, đã đến vơi họ từ 138 năm về trước, nếu căn cứ vào Phật lịch của Vương quốc Tây Tạng. Như cách tính của Tàu, năm của người Tây Tạng dựa theo cách xếp đặt của can, chi và sự vận hành trong kinh dịch, nhưng có khác biệt về quan niệm tính ngày vào lúc mặt trời mọc, chứ không phải căn cứ vào múi giờ 0 như phương tây. Hiện lịch này vẩn được sử dụng tại Tây Tạng, do chính Ðức Ðạt La Lạt Ma vị lãnh đạo tinh thần của vương quốc trên, đang sống lưu vong tại Dharamsala (Ấn Ðộ), tu chỉnh và phát hành.
Ðối với Trung Cộng năm 2009 vừa qua, tương ứng với năm 4708 của Tàu, dù từ năm 1912 chính phủ dân quốc đã chấp nhận lịch Grégoire. Căn cứ vào cuốn lịch đời Quang Tự nhà Thanh (1874-1908) làm theo lịch cổ, thì người Hoa cách đây hơn 2000 năm trước tây lịch, nhờ vào sự đo đạc khá chính xác, đã tính được một năm có 365 ngày và năm nhuận. Ngày nay, lịch cổ Trung Hoa vẫn còn được sử dụng trong lể, hội, xuân, tết và trong lãnh vực chiêm tinh, bói toán.
(CÒN TIẾP)

[tuonghuy]

Với người Do Thái, theo những văn bia cổ nhất từ thế kỷ thứ 10 trước TL, thì lịch Gezer dựa vào âm và dương mỗi năm chỉ có 295 ngày, nên vào năm 2010 lịch cổ Do Thái đã bước vào năm 5771. Ngày nay như hầu hết các nước trên thế giới, Do Thái dùng lịch Grégoire, còn lịch cổ Gezer chỉ dùng trong lể hội mà thôi.
Tại Trung Mỹ người da đỏ sống ở nước Guatemala, theo truyền thống của tổ tiên họ là người Maya, có từ 5116 năm về trước theo huyền sử. Theo đó, người Maya dùng hai thứ lịch : Haab theo mặt trời có 365 ngày và lịch Tzolkin của tôn giáo, chỉ có 260 ngày.
Cuối cùng là người Ả Rập theo Hồi giáo làm lịch theo sự vận hành của mặt trăng với niềm tin dựa vào kỳ trăng mới trong mỗi tháng. Tuy nhiên ngày nay vì người Ả Rập sống rải rác khắp nơi trên thế giới nên sự trở ngại lớn nhất là mặt trăng mới không xuất hiện cùng lúc như trên bán đảo Ả Rập. Khó khăn kế tiếp là sự xen kẽ giữa những ngày 29 và 30 theo mặt trăng, không ăn khóp với mặt trời. Ðể phù hợp với thực tế, người Hồi giáo tha phương phải cộng thêm 11 ngày trong chu kỳ 30 năm. Ðặc biệt, nếu theo lịch Hồi thì người Ả Rập luôn luôn trẻ hơn các dân tộc khác vì lịch của họ rất ngắn và hộ tịch lại căn cứ theo âm lịch. Khác với tây phương, người Ả Rập khi bắt đầu làm lịch , họ lấy điểm gốc là Hégire ( kỷ nguyên Hồi giáo), tính từ giai đoạn nhà tiên tri Mahomet sóạng lưu vong ở Médine vào khoảng thế kỷ thứ 7 sau TL. Vì thế khi tây phương bước vào thiên niên kỷ 2000, thì Ả Rập lại là năm 1422.
Tóm lại năm được gọi là đầu tiên của đệ nhị thiên niên kỷ vẩn không đến cùng một lúc trong lòng mọi người như ta nghĩ vì chỉ có phương tây hay các quốc gia dùng dương lịch chấp nhận, còn một số lớn thì đón xuân theo lịch riêng của họ. Trên nguyên tắc, thì hiện nay tây phương gần như thống trị thế giới về phương diện đo đạc thời gian và dương lịch Grégoire đã được cải biến thêm hoàn chĩnh, thế nhưng theo lịch trên chỉ để hòa hợp dòng sinh hoạt của nhân loại, còn quan niệm về chủng tộc tôn giáo lại thuộc trong lãnh vực tâm linh, nên sự khác biệt trong lúc đón năm mới là điều rất bình thường.
+ Nhân loại đón giao thừa đầu tiên của thế kỷ XXI :
Dựa vào thiên văn, một nhóm địa phương nằm trên đường kinh tuyến 180 độ đông đều cho rằng mình là vùng đất đầu tiên được đón chào bình minh trên thế giới khi nhân loại bước vào thế kỳ XXI. Ðó là các đảo quốc Atka của Nga, Vanua Levu thuộc Fidji và Nukufetau trong quần đảo Micronese. Tuy nhiên, theo sự tính toán của các nhà địa lý quốc tế, thì chính đảo Pitt của Tân tây Lan, mới là điểm đầu tiên đón ánh bình minh của thiên niên kỷ mới. Tuy vậy tại quần đảo Fidji, mặt trời đầu tiên sẻ lần lượt thay đổi qua các múi giờ của kinh tuyến 180 độ, tại các đảo Vanua levu, Rambi và Taveuni. Tất cả các điểm trên đã được thắp sáng bằng điện, dễ cho mọi người từ xa cũng nhìn thấy rỏ.
Riêng dân chúng tại hai đảo Tonga và Samoa có thể đón hai lần ánh bình minh của năm mới theo múi giờ. Nhưng quan trọng nhất vẫn là đảo Pitt có diện tích 98 km vuông, nằm trong nhóm đảo Chatham, coi như ngoài rìa thế giới, trong Nam băng dương, cách Tân tây Lan 800 km, ở độ cao 230m so với mặt biển. Ngay khi nhận được tin mừng trên, dân chúng tại đây đã chuẩn bị mọi thứ để các hãng truyền thông quốc tế và du khách đến đây đón giao thừa cũng như chào ánh binh đâu tiên của năm 2000 vào lúc 5gìờ 00phút 24 giây, sớm hơn mọi nơi khác.
Ðể chuẩn bị mọi thứ, từ tháng 10-1998 chánh phủ Tân tây Lan đã lập một Bộ mới mang tên là thiên niên kỷ và chi hơn 3 triệu đô la để tổ chức các lể hội vui tết khắp nước. Tại nước cọng hòa bé nhỏ Kiribati (82.000 dân), chánh quyền đã dỗi tên hoàng đảo không có người ở từ Caroline thành Milendium với nghĩa là ‘ Thiên niên kỷ’.
Tại La Mã, Hông y Etchegaray được Giáo Hoàng Phao Lồ Ðệ nhị ủy nhiệm tổ chức đón giao thừa 2000, dù thời khắc quan trọng nhất của tín đồ Thiên chúa giáo đã qua từ lúc nửa đêm giáng sinh, do chính Ngài cử hành đêm thánh vô cùng năm 2000. Ðể chuẩn bị mọi thứ, chính phủ Ý cũng đã bỏ ra hơn 35 triệu đô la để trùng tu và sửa sang lại thành phố Rome. Trong giờ giao thừa, tòa Thánh sẽ mở cửa các ngôi đền Ðức Bà Maria, đền thánh Yoan Látrano và Thánh Phao Lồ để mọi người và du khách tới xin lể.
Người Ðức thì bận rộn hơn vì năm 2000 vừa di chuyên thủ đô về lại Bá Linh, vừa tổ chức triển lãm kỹ thuật quốc tế ở Hanovre, vừa đón giao thừa tại cổng Brandebourg tại Ba Linh, là nơi từng chứng kiến sự chia đôi thủ đô và nước Ðức từ năm 1945.
Chánh phủ Anh từ năm 1994 đã chấp thuận trích 20% tiền thu được trong các cuộc xổ số quốc gia giao cho ủy ban Miienium trách nhiệm tổ chứa lể hội ăn mừng nhân dịp kỷ niệm năm 2000.
Tại Trung Cộng càng vui vẻ hơn vì đây là thời gian ăn mừng 50 năm nước Tàu sống trong thiên đường xã nghĩa và lấy lại được nhượng địa Macau trong tay người Bồ Ðào Nhà từ mấy trăm năm về trước. Ðể kỷ niệm 5000 năm lập quốc, một khu phúc họp và tượng đài thiên niên kỷ được thiết lập tại Bắc Kinh, do 200 kỹ sư cùng các chuyên viên xây dựng. Khu phúc họp chiếm một diện tích 35.000 mét vuông, toàn khu được sơn màu vàng với ý nghĩa tượng trưng cho màu da và màu đất hoàng thổ của Trung nguyên do sự bồi đắp lâu đời của con sông Hoàng Hà.
Giữa khu, một cái hồ nhân tạo có đường kính 3m được rắp láp bằng 5000 bảng đồng, ghi lại những biến chuyển lịch sử của Hoa Hạ trong suốt thời gian qua. Một ngọn lửa tượng trưng cho sự bất diệt sẽ được duy trì, bên cạnh đó là những đám cưới tập thể của 2000 cặp người Hoa trên 37 quốc gia , diễn ra tại các điểm du lịch và chiếu lại trên truyền hình ,đặt tại quảng trường Thiên an môn.
Tại Nhật đêm giao thừa được đón nơi quảng trường Ebisu (Ðông Kinh), còn Triều Tiên thì cả hai chánh quyền Nam-Bắc đều đồng ý chọn tổ chức tại thị trấn Punmunjom là vùng phi quân sự chia đôi hai nước với hoài vọng chờ ngày thống nhất. Ở Ai Cập, đêm giao thừa sẽ được tổ chức đặc biệt hơn bao giờ hết như truyền thống đã có sẵn từ thời xưa. Một chiếc máy bay trực thăng loại lớn sẽ mang một chóp tháp cao 9m, đặt trên đỉnh kim tự tháp Kheops tại khu di tích Gizeh. Ngay giờ phút đón giao thừa, bản nhạc cổ Ai Cập nổi tiếng trong thần thoại “ Mười hai ước mơ của mặt trời” sẽ được trình bày để cả nước đón tết.
Tóm lại phải nhiều đêm qua mới có một giao thừa ba mươi tết và nhiều lần như vậy , nhân loại mới có một tối giao thừa xúc động lòng người. Buồn nhất là hầu hết người Việt trong và ngoài nước, đêm trừ tịch, giữa lúc giờ khắc năm củ sắp tàn, khi mà thiên hạ hoặc cài chặt then cửa chực đón năm mới trong hạnh phúc gia đình, hay túa ra chốn công cộng vui chơi thỏa thích, thì vẫn có không ít , nhất là người Việt ly hương, tạm ngưng cái hồn vong quốc từ lâu, cũng để đón giao thừa, chào năm mới trong thềm năm cũ, nhận thêm một chiếc lá úa vàng của mùa xuân vỡ vụn trên bờ vai của cuộc đời. Từ đó càng thấy càng buồn rầu tro trọi giữa một cái tết rực rỡ nhất của lịch sử nhân loại.
‘...Trời hởi xuân về thương với nhớ
ngồi đây mà ngóng tết xa mờ
quán khuya vắng bóng người muôn dặm
tiếng sếu càng thêm mộng ngẩn ngơ.. ’ ’
Ngay trong phút giao thừa tại Âu Châu, bồn chiếc phản lực cơ siêu thanh Concorde của hãng hàng không liên danh Anh-Pháp, với vận tốc 2000km/giờ, chở 100 hành khách đặc biệt sau khi đón giao thừa tại phi trường Charles de Galle ở Paris, và lần thứ hai tại Manhattan, New York (Hoa Kỳ).
Tại Luân Ðôn, 10.000 vé mời dành cho các nhân vật tên tuổi cũng như giới thượng lưu trí thức của Anh Quốc, vào dự tiệc cùng với Nữ Hoàng Elizabeth 2 tại vòm thiên niên kỷ , được xây dựng ở Greewich ngoại ô Luân Ðôn, trên bờ sông Thames thơ mộng.
Ðây là một công trình xây dựng nổi tiếng của thế kỷ, do kỹ sư Richard Roger thực hiện với kinh phí 300 triệu bảng Anh. Vòm thiên niên kỷ cao 50m, nóc lợp bằng kính pha trộn Teflon rất nhẹ nhưng bền chắc hơn sắt thép, chiếm một diện tích rộng hơn 22 mẫu tây, được phân thành 12 khu vực, tượng trưng cho 12 múi giờ trên thế giới. Ngoài ra, một cây cầu thiên niên kỷ, nối liền trung tâm thương mại Luân Ðôn với thánh đường nổi tiếng St.Paul ở tả ngạn sông Thames, tòa nhà Greater London Authority bốn phía toàn bằng kính, hải cảng Canary Whart Station. Ðặc biệt là một bánh xe khổng lồ bằng sắt có thể chuyển động, giúp mọi người có thể nhìn rõ bốn hướng của thủ đô, cũng như mục kích những cánh hoa muôn màu, muôn sắc phát ra từ pháo bông, làm rực sáng cả kinh đô trong giờ phút giao thừa.
Liên Bang Nga rộng lớn, đất đai chạy dài từ Ðông Âu sang tận bờ tây Thái Bình Dương nên có tới 12 múi giờ, vì vậy muốn đón giao thừa trọn vẹn, chỉ có cách đến tham dự lễ giao thừa được tổ chức qui mô tại quảng trường đỏ ở kinh đô Mạc Tư Khoa. Tại đây 12 màn hình to lớn được thiết kế để cứ mỗi lần giao thừa đến tại một múi giờ nào đó, sẹ có một em bé gái mặc y phục của địa phương mình, ra chào và chúc tết mọi người.
Tại Do Thái vì có thánh địa nổi tiếng Jerusalem, nên dù sự tranh chấp giữa người Israel và Palestin vẩn diễn ra ầm ỷ, nhưng số người đến hành hương và đón giao thừa vẩn đông đảo. Ngoài ra, các lể hội khác cũng được tổ chức trọng thể tại các thành phố Haifa, Nazareth, đặc biệt là chương trình tranh tài thể thao và nghệ thuật trên bờ hồ Galilée.
Riêng Chánh phủ nước Liban qua hợp tác của công ty quảng cáo Publigraphics, đã thực hiện dự án Beyrouth 2000, là một làng toàn cầu để du khách khắp nơi tới vui chơi và đón tết từ giáng sinh cho tới ngày 7/1/2000. Làng được xây dựng trong một khuôn viên rộng cả km2, ngoài các lể hội tết còn có chương trình tham quan tết khắp nơi trên thế giới, qua màn ảnh truyền hình vỉ đại.
Cũng có trường hợp thật đặc biệt như của cựu tổng thống Nelson Mandela và đương kim tổng thống Thabo Mbeki Nam Phi, đả đón giao thừa tại nhà ngục trên đảo Robben đã giam giữ hai ông suốt một phần đời.
Ở Paris lể hội đón giao thừa qua thiên niên kỷ mới, diễn ra trên đại lộ Champs Elysées, đúng 12 giờ khuya, khi tiếng chuông tại tất cả các thánh đường đồng loạt đổ với tiếng nổ rượu sâm banh. Pháo bông được bắn lên khắp tám hướng, mang hoa xuân nở rộ khắp bầu trời đen của đêm trừ tịch. Mọi người kể cả du khách như trút hết phiền muộn, để hòa đồng với nàng xuân hả hê giữa cơn hoan lạc.
Tại Hoa Kỳ đã có gần 600.000 người, kể cả gia đình và cựu tổng thống Bill Clinton đến tham dự lễ hội mừng giao thừa thiên niên kỷ mới. Hội mừng xuân được tổ chức tại công trường chính ở thủ đô Hoa Thịnh Ðốn, nơi có hai tượng đài của cố tổng thống Washington và Lincol. Chương trình diễn ra thật vỉ đại, đầu tiên mọi người theo dõi giây phút giao niên từ khắp các vùng đất trên thế giới qua màn hình TV. Kế tiếp là một cuốn phim ngắn chùng 20 phút của đạo diễn nổi tiếng là Steven Spielberg về tết. Cuối cùng là buổi trình diễn nhạc do nhạc sư khét tiếng của Mỹ là Quincy Jones điều khiển, qua sự góp mặt của các nam nữ ca sĩ đang được mến mộ như Charlotte Church, Aretha Franklin, Will Smith.. Mặc dù đêm đó, trời thật lạnh, nhiệt độ xuống quá 0 độ C, khắp nơi tuyết trắng bay lả tả như mưa phùn nơi đất Bắc của VN, nhưng mọi người vẩn như không hề biết tới băng giá, ai cũng say sưa trong hạnh phúc, reo hò ầm ỹ theo từng cánh hoa xuân của pháo bông, nở rộ khắp bầu trời.
Cũng trong cái tối ba mươi của thập niên cuối, nơi đất nước Úc Ðại Lợi xa xôi giáp miền Nam cực, lể hội mừng giao thừa và thiên niên kỷ đã được tổ chức hết sức tưng bừng và trang trọng tại thành phố biển Sydney và nhiều nơi khác trong nước. Ðịa điểm hành lễ là Sydney harbour Bridge. Rồi khi mặt trời vừa chen lặn, lập tức 60 chiếc tàu sẽ mở đèn, để ánh sáng tỏa khắp vịnh Sydney. Kế tiếp là một trận pháo bông vô tiền khoáng hậu mà tiền mua lên tới 3 triệu Mỹ kim sẽ được bắn lên,khiến cho hoa xuân như nở đầy trời, mở màn cho dạ hội hóa trang, diễn ra suốt đêm mừng tết tại nhà hát lớn.
+ Tết Việt Nam :
Chỉ trừ những thời kỳ giặc giả, xưa nay người Việt ăn tết rất lớn và kỷ. Vì vậy tuy nói là ba ngày tết nhưng chuẩn bị thì gần như cả năm nhất là tại miền quê. Từ trung tuần tháng chạp, phố xá chợ búa nơi nào cũng thấy có vẽ tết. Rồi mỗi ngày thêm nhộn nhịp, tấp nập người buôn kẻ bán cho tới chiều ba mươi tết mới tan chợ, vì ai cũng phải về nhà để lo tiệc tùng, cúng giỗ tổ tiên ông bà. Bận rộn nhất có lẽ là những ngày 28,29,30 tháng chạp dù ở thôn quê hay thành thị, nào lau chùi đồ đồng, quét dọn bàn thờ, sơn phết nhà cửa.. Rồi đóng cốm, làm mứt, gói bánh chưng, mổ heo, làm gà vit. Nhà nào cũng như nhà nấy gần như đầu tắt, mặt tối vì chuyện tết.
Chợ tết thì không nơi nào giống nơi nào về giá cả. Cùng một món hàng, tại một khu chợ, có người bán rẻ, có kẻ bán mất. Tóm lại mắc rẻ do kinh nghiệm của mấy bà nội trợ. Ðàn ông, con trai đa số đi chợ tết để ngó và có dịp chen lấn cho vui, chứ mua bán thì coi như thua, vì biết đâu mà mò.
Tại Sài Gòn mấy năm gần đây, cứ mỗi lần nghe trời trở lạnh hay ra đường nhìn thấy các bà, các cô bắt đầu mặc áo lạnh vàng, xanh, đỏ, tím .. thì biết chắc là tết sắp về, dù cuốn lịch trên tường chỉ mới tới lễ giáng sinh. Thật ra đây cũng là tập quán lâu đời của người Việt, thường gộp chung các phiên chợ cuối cùng trong năm để tiện lợi mua sắm cho dịp tết sắp tới.
Bắt đầu tháng 12 dương lịch, hàng giáng sinh đã được bày bán khắp nơi, từ hang đá, cây thông, máng cỏ cho tới quần áo lạnh. Có điều buồn là số hàng trên phần lớn do Trung Cộng sản xuất mà giá bán lại thấp hơn hàng nội địa. Vì vậy những cắp mắt cứ hau háu nhìn chúng vì ai cũng tin đồ nhập cảng dù bệ rạc thế nào chăng nữa, vẩn hơn hàng VN. Chỉ có các gian hàng trái cây, mứt bánh do các hiệu nổi tiếng xưa nay như Kinh đô, Ðồng Khánh, Ðức Phát.. thì không ai cạnh tranh, nên bán vẩn chạy dù giá phải hạ hơn năm ngoái.
Về Thiệp chúc giáng sinh hay tết, món hàng được ưa chuộng vẫn là hàng của Tàu vì giá rẻ, in đẹp hơn nữa bên trong có nhạc giáng sinh hay nhạc tết. Mấy năm nay, tại VN có một món hàng đã trở nên thời thượng, đó là lịch nhiều tờ treo tường, trong có in phong cảnh hay hình các hoa hậu, người mẫu hoặc các nam nữ ca sỉ nổi tiếng cũng như những cầu thủ bóng tròn được ưa chuộng. Phong trào in lịch tết gần như trăm hoa đua nỡ, kỹ thuật càng ngày càng tinh xảo, đẹp đẻ. Thế nhưng khách vào chỉ để nhìn chứ ít mua, vì phần lớn ai cũng có lịch tặng của cơ quan, xí nghiệp, đại lý, trường học.. treo đầy nhà, nên mua làm gì dù giá lịch rất rẽ.
Về quần áo tết kể cả đồ mặc lạnh, các sạp tiệm bán đồ mới cũng điêu đứng vì các điểm bán đồ củ mọc ra như nấm, gần như nơi nào cũng có tại Sài Gòn. Thời buổi gạo châu củi quế này, đâu phải ai cũng là cán bộ nhà nước hay thân nhân của Việt kiều có tiền rừng bạc bể để hiên ngang vào các hiệu buôn sang trọng mua sắm các loại mẫu mả thời trang có giá cả hơn tiền lương vài tháng của giới công nhân lao động. Do trên thiên hạ ào ào đi sắm tết ở những điểm bán đồ củ, được các tay buôn lậu tải về từ biên giới Việt-Miên. Ðồ tuy mang tiếng xài rồi, nhưng phần lớn còn rất tốt, thậm chí nhiều thứ đẹp và hợp thời trang hơn đồ mới tại các cửa hàng.
Có một điều bất nhẫn nhất là trong các phiên chợ tết vừa qua, người buôn cũng như kẻ bán ê chề thấy rõ, vì đất nước VN không biết sao liên tiếp bao nhiêu năm cứ bị thiên tai, bão lụt hằng hắng. Khi tai nạn qua thì tết lại đến, mùa nông, mùa biển mới bắt đầu, thì thử hỏi tiền bạc đâu mà mua sắm như mọi năm trước, cho nên chợ tết vẩn đông người đi coi, hơn là kẽ đi sắm.
Trong cái khốn cùng của dân nghèo, nhà nước ta lại bày ra cái phiên chợ bất động sản tại Sài Gòn, để môi giới bán nhà ăn bách phân. Câu chuyện trào phúng tréo cẳng ngỏng, khiến nhớ lại cái sự nợ đòi, réo nợ vào lúc cuối năm, nên :’ Khôn ngoan đến cửa quan mới biết, giàu có ngày ba mươi mới hay “.Tục đòi nợ tết xưa nay đã làm khốn đốn bao nhiêu kẽ bất hạnh, trong đó có không ít người giả sang, giàu dỏm.
Ngày nay dưới thiên đường xả nghĩa, con người cũng văn minh hơn, nên vào lúc cuối năm, những ông bà khoe giàu nếu lở thiếu nợ thì gần đến tết, cả nhà lại đi du lịch để đón giao thừa và chơi xuân tại Vũng Tàu, Nha Trang, Ðà Lạt.. ra tết lại về, thế là hòa cà làng, vì theo tập quán của ta nợ ra năm thành nợ cũ, nên từ từ sẽ trả. Ở làng quê xưa, thường thấy một hình ảnh đặc biệt, không biết nay có còn hay không, là hoạt cảnh đêm trừ tịch trước lúc giao thừa, nhiều chủ nợ cầm đèn, vác gậy xông xáo khắp xóm làng để nòi nợ. Theo sau là bầy con nít và đàn chó sủa vang dội đất trời. Nhưng chuyện này, chắc chắn là có, đó là cảnh của những kẽ bất hạnh, không cửa nhà, phải yên lặng nép mình bên hè phố, trong bóng tối đêm ba mươi, khi nhà nhà đã cài chặt then cửa, sửa soạn đón năm mới trong hạnh phúc gia đình.
Xuân tới rồi lại qua và cứ thế mà quanh quẩn trong ngõ đời, khiến cho nhân thế mỏi mòn mong đợi từ lúc tuổi thơ cho tới khi bạc tóc vẩn chờ. Cũng nhờ có xuân tết, con người mới yêu đời và chịu đựng được tất cả các cảnh ngộ éo le, chỉ vì hy vọng thế nào mùa xuân cũng mang lại hạnh phúc cho họ. Trong dịp tết, bất cứ ở đâu, có lẽ đêm giao thừa là giờ phút thiêng liêng nhất trong năm, nhất là đối với trẻ con trong mọi gia đình, được dịp ăn ngon, mặc quần áo mới, có tiền lì xì.
Ðối với người lớn, đây là thời gian được sum họp dưới mái gia đnh, được tịnh tâm tính sổ lại cụôc đời trong quảng thời gian qua. Cũng từ đó riêng mình bâng khuâng chạnh nhớ những vui buồn mất được, ôn lại những gương mặt thân quen đây đó, còn hiện hữu hay theo năm tháng đi vào ngỏ khuất của đời. Tất cả rồi ra cũng là nỗi buồn vui chôn kín trong đáy huyệt, có mấy ai dám thố lộ. Bởi vậy, trong dịp tết phần lớn nhân loại thích làm to chuyện, thật ra đó cũng là hình thức mượn đám đông để cho ta theo đời mà vui.
Viết từ Xóm Cồn Hạ Uy Di
Cuối đông 2009
MƯỜNG GIANG

@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Việt học
Nguyễn Xuân Quang

TẠI SAO ÔNG TÁO KHÔNG MẶC QUẦN?

Truyền thuyết kể lại rằng ông Táo ở truồng không mặc quần. Ông Táo chỉ đội mũ, đi hia không mặc quần như thấy qua câu thơ của một nhà văn:

Đội mũ đi hia, chẳng mặc quần.

Tranh ảnh, hình vẽ, đồ mã diễn tả ông Táo không bao giờ có quần. Câu ca dao dưới đây cho thấy ông Táo ở trong bếp “ít mặc”, không cần mặc quần và ở trong bếp nên cũng không phải lo về vấn đề ăn uống. Ông Táo không phải lo ăn, lo mặc nên chẳng phải lo gì nhiều so với ông Cả:

Ông Cả ngồi trên sập vàng,
Cả ăn, cả mặc, lại càng cả lo.
Ông Bếp ngồi trong đống tro,

Ít ăn, ít mặc, ít lo, ít làm.

THẦN TÁO NGÀI LÀ AI ?
Trước khi đi tìm nguồn cơn, khúc nhôi của chuyện này, ta hãy tìm hiểu xem tại sao lại gọi thần bếp là Thần Táo, Táo Quân. Táo là gì? Táo có gốc Tá – có nghĩa là Lửa, Mặt Trời. Ta thấy từ “tá” đi đôi với từ “hỏa” như trong những từ ghép “tá hỏa”, “tá hỏa tam tinh”. Cổ ngữ Mường Việt gọi các vị thần tổ phái nam thuộc dòng mặt trời, dòng lửa là Tá ví dụ Tá Cần, Tá Cài. Theo bài hát tế Đẻ Đất Đẻ Nước tức Mẹ Đất Mẹ Nước ở Thanh Hóa thì vua Hùng vương Dịt Dàng và Tá Cài cùng sinh ra từ trăm cái trứng của bà Ngu Cơ, tức bà Âu Cơ:
Trứng một đẻ ra ông Dịt Dàng,
Trứng hai đẻ ra ông Lang Tá Cài,
Trứng ba nở ra ông Lang Tá Cần…
Dịt Dàng là Việt Vương tức Hùng Vương dòng vua mặt trời hừng rạng, thái dương.
Ba Tư ngữ Tarr là thần lửa. Ai Cập ngữ Ptah, Tatom, Tatum là thần mặt trời. Tá là tổ, là tỏ, là mặt trời, là lửa. Ông Táo là ông Tá–, ông Lửa, tức ông Thần Bếp Lửa. Từ táo liên hệ tới lửa nên còn có các nghĩa phụ khác là khô, cứng như bị “táo bón", cây “táo”. Cây táo là loại cây chịu đựng được khô hạn. Quả táo cũng được phơi khô dùng để hầm thức ăn và làm vị thuốc. Quả táo là quả khô có dương tính. Ông Táo là Thần Bếp lửa. Bếp là gì ? Bếp là nơi có lửa nấu thức ăn nước uống. Bếp có gốc bế– ruột thịt với bễ có nghĩa là ống thổi lửa như ống bễ thợ rèn, kéo bễ thổi lửa, như thường ví hai cái lỗ mũi như hai cái ống bễ. Bếp liên hệ với bật là làm sáng lên như bật đèn, bật lửa, bật diêm quẹt… Bễ, bếp, bật… liên hệ với Phạn bhà-, sáng, làm sáng lên. Vậy bếp liên hệ với lửa.
Tóm lại ông Táo là ông Lửa, ông Thần Bếp Lửa.
TẠI SAO ÔNG TÁO LẠI GỌI LÀ THẦN TÁO QUÂN?
Ông Táo Bếp Lửa được gọi là là Thần (Thần Táo) và Quân (Táo Quân). Tại sao? Thần là danh xưng gọi các bậc siêu phàm dòng Nòng, âm, Nước ngành Thần Nông ngược với từ Thánh danh xưng gọi các bậc siêu phàm dòng Nọc, dương, lửa ngành Viêm Đế. Thần liên hệ với nước như thấy thần, thận còn có nghĩa là con sò lớn, con trăn nước lớn (theo th=tr, thần = trăn), thần biến âm với thận cơ quan làm ra nước tiểu…, với h câm, thần = tần, một loại rau cần mọc dưới nước như thấy qua từ đôi tần tảo (rau cần và rong) (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt). Như thế Thần Táo là ông Thần Lửa thuộc dòng âm, Nước. Đây là lý do ta có từ đôi bếp núc hay bếp nước. Ông Táo là Thần Bếp Nước. Và tại sao Thần Táo lại gọi là Quân? Quân cũng là một tước vị thuộc dòng Nòng, âm, Nước. Ví dụ như Lạc Long Quân thuộc dòng âm, lửa-nước, Mặt Trời Nước nên mới gọi là Quân chứ không gọi là Đế hay Vương. Quân là mầu quả mồng quân, mầu huân, mầu tím đen, mầu tối. Lạc Long Quân là mặt trời tím, mặt trời chiều tím, mặt trời lặn, mặt trời hoàng hôn, Lạc dương, Mặt Trời Nước. Mầu tím đen, mầu thâm đen biểu tượng cho nước. Như vậy Táo Quân giống như Lạc Long Quân thuộc dòng lửa nước nên cả hai đều có tước vị là Quân. Điểm này cũng giải thích tại sao Táo Quân thường mặc đồ mầu đen, mầu âm, mầu của nước âm. Ông đội mũ cánh chuồn mầu đen. Hai cánh chuồn là hai cây nọc mang dương tính. Hai nọc là hai dương, thái dương, lửa. Hai cái nọc dùi vào nhau làm ra lửa. Nhưng hai cái nọc cánh chuồn có đầu thon tròn nên là nọc dòng âm. Hai nọc cánh chuồn diễn tả lửa âm, lửa-nước, lửa dòng âm. Hai cánh chuồn giống hai tai con thỏ. Hai tai thỏ là hai nọc đầu tròn biểu tượng cho thái dương dòng âm, nước ứng với Mặt Trời Nước Lạc Long Quân vì thế mà con thỏ dùng làm biểu tượng cho mặt trăng, một thứ mặt trời đêm. Mặt Trời đêm Lạc Long Quân có một biểu tượng là con thỏ (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt) vì có một khuôn mặt là ông trăng như thấy qua câu ca dao:
Ông giăng mà lấy bà giời,
Mồng năm dẫn cưới, mồng mười rước dâu.
Ông trăng là Lạc Long Quân và bà giời là Âu Cơ (Ca Dao Tục Ngữ Tinh Hoa Dân Việt).
Táo Quân đi ủng (boot), một thứ giầy lội nước cho khỏi ướt chân. Ủng biến âm với úng (đọng nước) như úng thủy.
Rõ ràng qua tước vị, danh xưng, mầu áo, mũ, ủng ta thấy Táo Quân thuộc dòng Lửa-Nước giống như Lạc Long Quân.
TẠI SAO THẦN TÁO LẠI CỠI CÁ CHÉP VỀ CHẦU TRỜI?
Theo truyền thuyết, thần Táo cỡi cá chép về chầu Ngọc Hoàng. Trong các món đồ cúng ông Táo có món cá chép còn sống bơi trong chậu nước để ông Táo dùng làm phương tiện di chuyển về trời. Tại sao Thần Táo lại cưỡi cá chép? Ông Táo có thể cỡi cá chép bay về trời vì cá chép có thể hóa ra rồng bay lên mây, lên trời được. Cá chép “hóa rồng” thấy qua câu ca dao sau này:
Bao giờ cá chép hóa rồng,
Bõ công cha mẹ bế bồng ngày xưa.
Theo truyền thuyết thì:
Mồng bốn cá đi ăn thề,
Mồng tám cá về, cá vượt Vũ-môn.
Vũ-môn là một chỗ có nhiều ghềnh thác trên Trường Giang tức sông Dương Tử thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc ngày nay. Cứ đến ngày mồng tám tháng tư thì cá chép ở các nơi qui tụ về chỗ ghềnh thác này để thi nhẩy. Con nào nhẩy vượt qua được ba bậc của ghềnh thì hóa thành rồng.
Qua con cá chép này một lần nữa ta thấy Táo Quân liện hệ với Lạc Long Quân, cả hai cùng thuộc dòng âm, lửa nước, cùng liên hệ với cá chép. Thật vậy, cá chép hóa rồng cũng là một biểu tượng của Rồng Lạc Long Quân. Người Mường thờ cá chép, coi cá chép là biểu tượng của Lạc Long Quân. Chúng ta cũng vậy. Chứng tích cá chép liên hệ đến Lạc Long Quân thấy qua câu sử miệng ca dao cổ ở làng Lệ Mật, Gia Lâm ngoại ô Hà Nội:
Đến ngày 23 tháng ba,
Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê,
Kinh Quản, Kinh Cự đề huề,
Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây.
Cứ đến ngày 23 tháng 3 âm lịch, dân làng Lệ Mật đánh cá ở giếng đình để lấy “cá đóng dấu đem dâng thánh ăn gỏi. Đó là những con cá chép có dấu son đỏ trên vẩy. Dân làng bảo đó chính là Hồ Tây cá nhẩy đi về trong mây” (Đặng Văn Lung, tr.61). Hồ Tây là hồ Thầy, hồ Mặt Trời Lặn, hồ Lạc Long Quân. Cá nhẩy đi về trong mây tức là cá hóa long chính là cá chép, cá biểu của Lạc Long Quân.
Cũng chính vì cá chép dùng làm phương tiện về trời của thần bếp lửa vào cuối tháng chạp mà chúng ta gọi nó là cá “chép”. “Chép” biến âm với “chạp”. Cá chép là cá tháng chạp. Chép và chạp đều có nghĩa là “hai”. Thật vậy với h câm, ta có chạp = cạp, cặp. Tháng chạp là tháng cặp, tháng hai. Theo biến âm ch=k như chênh = kênh, ta có chép = kép, có nghĩa là hai: “rộng làm kép, hẹp làm đơn”. Người Việt chúng ta gọi tháng 11 ta là tháng một và tháng 12 ta là tháng chạp, tháng cặp, tháng hai và tháng một ta gọi là tháng giêng:
Tháng giêng ăn tết ở nhà,
Tháng hai trồng đậu, tháng ba trồng cà.
…….
Tháng một, tháng chạp nên công hoàn toàn.
Rõ ràng cá chép là cá kép, cá cặp, cá chạp. Cá chép là cá tháng chạp. Do đó cá chép được dùng làm phương tiện về trời của ông Táo vào ngày hai mươi ba tháng chạp ta. Ngoài ra cá chép có râu mang nam tính, dương, lửa, môi mép, vẩy vi viền đỏ là con cá lửa. Cá chép còn gọi là cá gáy. Nếu hiểu gáy là tiếng hót thì gáy là biểu tượng cho đực, hùng tính, dương, lửa. Con chim, con gà chỉ con đực mới gáy. Gáy biến âm với gay là đỏ. Đỏ gay. Đỏ là tỏ là mặt trời, lửa. Hán ngữ cá chép là lí ngư. Lí biến âm với li là lửa. Lí ngư là cá lửa. Cá chép hóa rồng, cá chép vượt Vũ Môn (Cửa Mưa) cũng chỉ về sự học hành đỗ đạt, làm nên danh phận. Ngày xưa chỉ phái nam mới học hành thi cử làm nên công danh vì thế cá chép mang nam tính vượt Vũ Môn biểu thị cho sự thành đạt của phái nam. Người Nhật đã đem ý nghĩa của điển tích này vào ngày lễ Con Trai (Boy Day) tổ chức vào tháng 5. Tại sao lại chọn tháng 5. Xin thưa số 5 theo Dịch là Li, lửa, mặt trời, dương. Trong ngày lễ Con Trai, nhà nhà người Nhật đều treo phướn cá Koi, một loại cá chép màu rất đẹp với niềm mơ ước là con trai mình sau này như cá chép hóa long, đỗ đạt, thành tài. Lễ Cá chép Koi vào tháng 5 Li, Lửa cũng cho thấy Cá Chép loài vật sống dưới nước liên hệ với lửa-nước, tức liên nhệ với Táo Quân và Lạc Long Quân.
Ta cũng thấy, dân làng Lệ Mật chọn ngày 23 tháng 3 âm lịch đánh cá ở giếng đình để lấy “cá đóng dấu đem dâng thánh ăn gỏi” và dân gian cũng chọn ngày 23 tháng chạp cúng tiễn ông Táo về trời. Cả hai Lạc Long Quâng và Táo Quân đều được chọn ngày 23. Tại sao? Xin thưa, số 23 là số Càn lửa vũ trụ tầng 3, tức tầng nước (số 7 là số Càn, lửa vũ trụ tầng 1, cõi trời; số 15 là số Càn lửa vũ trụ tầng 2, cõi đất và số 23 lửa vũ trụ tầng 3, cõi nước). Ta cũng thấy số 23 là lửa vũ trụ tầng 3 Càn cõi nước qua câu ca dao:
Mồng năm, mười bốn, hăm ba,
Đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn.
Dân dã Việt Nam thường kiêng kỵ những ngày 5, 14, 23 này. Vì sao ? Số 5 là số Li (|O|), lửa đất thế gian, 14 là Tốn (O||) tầng 2, lửa gió thế gian và 23 là Càn lửa vũ trụ, tầng 3 tức lửa nước thế gian. Như thế cả 3 số đều là Lửa của ba vùng trời, đất và nước. Ngày xưa đi chơi hay đi buôn bán thường dùng thuyền bè, đường thủy. Hỏa khắc thủy. Đó là lý do dân ta kiêng cữ những ngày hỏa mà phải đi đường thủy là vậy. Rõ ràng ngày 23 là ngày Lửa-nước bản thể của Táo Quân và Lạc Long Quân. Táo Quân chọn thánh chạp, tháng cạp, tháng hai với số 2 là số Khảm, nước. Ngày 23 tháng chạp là ngày tháng lửa-nước phía âm Khảm. Còn Lạc Long Quân chọn tháng 3 là tháng Đoài, khuôn mặt dương của Khảm (2). Ngày 23 tháng 3 là ngày tháng Lửa-nước phía dương Đoài. Lạc Long Quân thuộc dòng lửa nước nhưng thuộc phía dương, nội Đoài, trong khi Táo Quân cũng thuộc dòng lửa nước nhưng thuộc phía âm, ngoại Khảm.
Tóm lại cá chép liên hệ tới lửa nước, điều này giải thích tại sao ông Táo Thần Bếp lửa cỡi cá chép về trời.
TẠI SAO THẦN TÁO LẠI KHÔNG MẶC QUẦN?
Ông Táo Việt Nam ngày nay thường mặc áo dài đen không mặc quần. Mặc áo dài để che cho đỡ nóng, cho khỏi bị phỏng, cho khỏi phạm thuần phong mỹ tục. Thật sự, đáng lẽ đúng lý ra nguyên thủy Táo Quân không mặc cả áo nữa. Táo Quân chính thống phải ở trần truồng. Theo truyền thống, những tộc thuộc dòng gió thiếu âm thường ở trần (theo Lĩnh Nam chích quái, con dân nước Văn Lang của Hùng Vương dòng gió dương Đoài nên ở trần, đầu cắt tóc ngắn), dòng đất thường mặc quần áo bằng vỏ cây (cây có một biểu tượng cho Núi Trụ Thế Gian) và những tộc thuộc dòng nước thái âm ở trần truồng. Về sau “văn minh” hơn, con người đánh mất sự hồn nhiên nên bắt đầu che đậy lại vì vậy mà ngành âm nhất là tộc nước bắt đầu đóng khố . Khố là một thứ khăn quấn ở dưới (khố biến âm với khăn theo kiểu biến âm khó khăn). Theo kh=ch=tr=th, khăn = chăn = trăn = thần, liện hệ với nước. Khố liên hệ với khăn, trăn, rắn biểu tượng cho nước. Chứng tích cho thấy những tộc thuộc dòng nước thường ở trần truồng hay tiến bộ hơn thì đóng khố là trong chuyện Chử Đồng Tử, Người Con Trai Sống Bên Bờ Nước. Hai cha con thuộc dòng nước chỉ có một cái khố, khi cha chết đi, chiếc khố chôn theo cha nên Chử Đồng Tử ở trần truồng sống ven sông nước và gặp công chúa Tiên Dung trong lúc trần truồng. Hiện nay trong các buổi lễ hội liên hệ với Lạc Long Quân dòng nước thường có múa Giảo Long, múa Rồng lột hay Đóng lốt như ở xã Ngọc Xuyên huyện Thuận Thành, Bắc Ninh, các vũ viên con trai sắp hàng theo hình rồng rắn, ở trần và đóng khố (Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt). Rõ hơn nữa, cổ hơn nữa và vững chắc hơn nữa là trên trống Đồng Ngọc Lũ I, những tộc thuộc dòng nước diễn tả bằng 6 chiếc thuyền ở vai trống, trong đó có hai con thuyền dẫn đầu đại biểu cho ngành âm, Khôn. Thuyền số 5 là thuyền đại biểu cho đại tộc âm của âm hay thái âm phía dương là lửa-nước Chấn ứng với Lạc Long Quân có người gác cổng thiên đường ở trần truồng chỉ cầm khiên âm nước dương Chấn đứng trên đài cao
Thuyền số 5 trên trống Ngọc Lũ I, người gác cổng thiên đường đứng trên cầu đài Tam Thế ở trần truồng.
Người trần truồng này quay mặt về phía trái, đuôi thuyền tức phía âm, âm của dòng thuyền nước âm, tức thái âm nước. Cái bình, vật đựng nước, biểu tượng cho nước để dưới gầm cầu đài mang thái âm tính xác định đây là thuyền đại biểu của đại tộc Nước.
Con thuyền số 6 là thuyền đại biểu cho đại tộc dương của âm hay thiếu âm phía dương là lửa-gió Đoài ứng với Hùng Vương có người gác cổng thiên đường ở trần, tóc ngắn cầm lao khiên Đoài (lao nhỏ hơn khiên mang tính thiếu âm, gió) đứng trên đài cao Tam Thế.
Thuyền số 6 trên trống Ngọc Lũ I, người gác cổng thiên đường đứng trên cầu đài Tam Thế ở trần.
Người ở trần này quay mặt về phía phải, mũi thuyền tức phía dương, dương của dòng thuyền nước âm, tức thiếu âm gió. Chiếc trống hay vật hình trống biểu tượng cho hư không, gió (trống không, trống là không) để dưới gầm cầu đài mang dương tính xác định đây là thuyền đại biểu của đại tộc gió Đoài (Giải Đọc Trống Đồng Nòng Nọc Âm Dương Đông Nam Á).
Tóm lại Thần Táo thuộc dòng lửa nước theo quan niệm chính thống của con người cổ sơ còn hồn nhiên là phải ở trần truồng.
Kết Luận
Thần Táo, Táo Quân là thần Bếp Núc, Bếp Nước, thuộc dòng Lửa-Nước nên không mặc quần là vì vậy.
Tài Liệu Tham Khảo
.Nguyễn Xuân Quang
-Khai Quật Kho Tàng Cổ Sử Hừng Việt (Y Học Thường Thức, 1999).
-Ca Dao Tục Ngữ, Tinh Hoa Dân Việt (Y Học Thường Thức, 2002).
-Tiếng Việt Huyền Diệu (Hừng Việt, 2004).
.Đặng Văn Lung, Nguyễn Thị Huế, Trần Gia Linh, Văn Hóa Luy Lâu và Kinh Dương Vương, NXB Hội Nhà Văn, 1998.
.Vũ Quỳnh, Kiều Phú, Lĩnh Nam chích quái (NXB Văn Hóa, 1960).

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@